Bakı. Trend:
Qarabağ və Şərqi Zəngəzurdakı bərpa prosesi dünyaya nümunə ola bilər.
Trend xəbər verir ki, bunu Azərbaycan Respublikası Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin sədri Anar Quliyev Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü sessiyasının (WUF13) rəsmi bağlanış mərasimində çıxışı zamanı deyib.
O bildirib ki, WUF13 çərçivəsində QHT ailəsi tərəfindən 59 tədbir təşkil olunub və bu tədbirlərdə 3 minə yaxın yerli və beynəlxalq iştirakçı yer alıb. Bu göstərici Azərbaycanın forumun tematik gündəliyinə verdiyi mühüm töhfəni və fəal iştirakını əks etdirir.
Anar Quliyev vurğulayıb ki, forumun açılış mərasimində Prezident İlham Əliyevin də qeyd etdiyi kimi, Azərbaycan əsrlər boyu formalaşmış zəngin memarlıq irsinə malikdir. Ölkə müasir şəhərsalma proseslərini sürətlə inkişaf etdirməklə yanaşı, öz mədəni kimliyinin və memarlıq irsinin qorunmasına da xüsusi önəm verir. Bu baxımdan, 2026-cı ilin Azərbaycanda “Şəhərsalma və Memarlıq İli” elan edildiyini xatırladıb.
Komitə sədri qeyd edib ki, forum müddətində Azərbaycan davamlı şəhərsalma, Milli Şəhərsalma Forumlarının təşkili, həmçinin işğal dövründə urbisid, ekosid və mədəni soyqırımı ilə üzləşmiş Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarında həyata keçirilən genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurma işləri ilə bağlı təcrübəsini beynəlxalq ictimaiyyətlə bölüşüb.
Onun sözlərinə görə, həmin ərazilərdə aparılan yenidənqurma prosesi miqyasına görə misilsizdir və münaqişədən sonrakı dövrü yaşayan digər ölkələr üçün nümunə ola bilər. Böyük Qayıdış Proqramı çərçivəsində Azərbaycanın öz maliyyə resursları və milli potensialı hesabına 12 şəhər və 300-dən çox kənd yenidən qurulur. Məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına təhlükəsiz və ləyaqətli qayıdışının təmin edilməsi məqsədilə 110-a yaxın şəhər, qəsəbə və kənd üzrə baş planlar artıq təsdiqlənib, digər yaşayış məntəqələri üzrə planlaşdırma işləri isə davam etdirilir.
Anar Quliyev bildirib ki, WUF13-ün mühüm irslərindən biri də Azərbaycanın təşəbbüsü və UN-Habitat ilə əməkdaşlıq çərçivəsində təsis edilmiş Bakı Şəhərsalma Mükafatıdır. O qeyd edib ki, Ümumdünya Şəhərsalma Forumu çərçivəsində təqdim olunan yeganə mükafat olan bu təşəbbüs təcrübə, bilik və siyasət arasında əlaqələrin gücləndirilməsinə xidmət edir və Azərbaycanın davamlı şəhər inkişafı, xüsusilə də mənzil təminatı sahəsində innovasiya, mükəmməllik və beynəlxalq əməkdaşlığın təşviqinə sadiqliyini nümayiş etdirir.
Anar Quliyev əlavə edib ki, WUF13 beynəlxalq media tərəfindən də böyük maraqla qarşılanıb. Belə ki, 1000-dən çox akkreditə olunmuş media nümayəndəsi forumu işıqlandıraraq davamlı urbanizasiya və beynəlxalq əməkdaşlığın əhəmiyyətinin qlobal səviyyədə tanıdılmasına töhfə verib.
O, forumun daha bir mühüm nəticəsinin gələcək Ümumdünya Şəhərsalma Forumlarına ev sahibliyi edəcək ölkələr üçün əməliyyat səmərəliliyinə dair Bakı standartlarının tətbiqinə yönəlmiş niyyət məktubunun imzalanması olduğunu qeyd edib.
Anar Quliyev çıxışında növbəti forumun ev sahibi olacaq Meksikanı da təbrik edib və Azərbaycanın WUF14-ə hazırlıq prosesində öz təcrübəsini bölüşməyə hazır olduğunu bildirib.
O, həmçinin diqqəti qarşıdan gələn digər mühüm beynəlxalq platformalara yönəldərək qeyd edib ki, WUF14-ə gedən yolda Türkiyədə keçiriləcək Ümumdünya Şəhər Forumu mühüm rol oynayacaq. Bununla yanaşı, Azərbaycan yaxın həftələrdə – iyunun 5-də Bakıda keçirilməsi nəzərdə tutulan Ümumdünya Ətraf Mühit Gününə də hazırlaşır. Həmin tədbir çərçivəsində iqlim dəyişiklikləri fonunda şəhər inkişafı problemlərinin müzakirəsi üçün yeni imkanlar yaranacaq.
Sonda Anar Quliyev vurğulayıb ki, WUF13 bir daha həmrəyliyin, əməkdaşlığın və birgə fəaliyyətin davamlı şəhər gələcəyinin qurulmasında həlledici əhəmiyyət daşıdığını nümayiş etdirib.
Qeyd edək ki, bu gün Bakıda BMT-nin Məskunlaşma Proqramı (UN-Habitat) və Azərbaycan hökumətinin birgə təşkilatçılığı ilə keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü sessiyasının (WUF13) sonuncu günü keçirilir.
Forumun yekun gününün proqramı yerli xalqların və qadınların şəhər inkişafındakı roluna həsr olunmuş dəyirmi masalarla başlayacaq.
Günün ikinci yarısında isə WUF13-ün rəsmi bağlanışına həsr olunmuş tədbirlər keçiriləcək. Forumun yekunlarına dair rəsmi mətbuat konfransı baş tutacaq. Daha sonra forumun bağlanış mərasimi keçiriləcək və WUF14-ə ev sahibliyi edəcək şəhərə rəmzi estafet təqdim olunacaq. Günün sonunda isə WUF13 bayrağının endirilməsi mərasimi təşkil ediləcək.
Forumun son günü boyunca iştirakçılar ötən beş gün ərzində aparılan müzakirələrin nəticələrini ümumiləşdirəcək, şəhərsalma, mənzil siyasəti və dayanıqlı inkişaf sahəsində gələcək əməkdaşlıq istiqamətlərini müəyyənləşdirəcəklər.
WUF13-ün əvvəlki günlərində qlobal mənzil böhranı, təhlükəsiz və inklüziv şəhərlərin qurulması, iqlim dəyişikliklərinə davamlılıq, süni intellektin şəhər idarəçiliyində tətbiqi, yaşıl urbanizasiya və sosial bərabərlik məsələləri geniş şəkildə müzakirə olunub.
Forumun dördüncü günü urbanizasiya, iqlim dəyişiklikləri, inklüziv şəhər inkişafı, mənzil siyasəti və dayanıqlı idarəetmə mövzularına həsr edilmiş sessiyalarla yadda qalıb. Həmin gün keçirilən SPECA Şəhərlər Forumunda Almaty şəhərinin “SPECA İqlimə Dayanıqlı Ağıllı Şəhərlər Forumu”nun yaradılması ilə bağlı Niyyət Bəyannaməsinə qoşulduğu elan olunub.
Üçüncü gün çərçivəsində isə Azərbaycanın Shusha şəhəri ilə Trabzon şəhəri arasında qardaşlaşma haqqında memorandum imzalanıb. Sənədi Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Şuşa rayonunda xüsusi nümayəndəsi Aydın Kərimov və Trabzon Böyükşəhər Bələdiyyəsinin sədri Ahmet Metin Genç imzalayıblar.
Forumun ilk iki günündə Yeni Şəhər Gündəliyinə həsr olunmuş nazirlər toplantısı, Liderlər Sammiti, qadınlar və vətəndaş cəmiyyəti assambleyaları, biznes sessiyaları, şəhər rifahı və qlobal mənzil böhranı ilə bağlı yüksək səviyyəli müzakirələr keçirilib. Eyni zamanda, Mexico City pavilyonunun açılışı baş tutub.
182 ölkədən 40 mindən çox iştirakçının qeydiyyatdan keçdiyi WUF13 mayın 22-də yekunlaşır. “Hamı üçün mənzil: təhlükəsiz və dayanıqlı şəhərlər və yaşayış məntəqələri” mövzusuna həsr olunan forum hökumətləri, beynəlxalq təşkilatları, ekspertləri və vətəndaş cəmiyyəti nümayəndələrini bir araya gətirərək dayanıqlı şəhər inkişafı sahəsində qlobal əməkdaşlığın gücləndirilməsinə xidmət edib.
