Colan yüksəklikləri – Suriya və İsrail arasında hərb və sülh – "Trend News"un eksperti

İsrail, Qüds, 28 aprel / Trend , müxbir Arye Qut/ İsraildə daha çox Colan yüksəkliklərinə qəfil hücumdan və ya hətta danışıqlar yolu ilə onun Suriyaya qaytarılmasından qorxurlar. Colan təpələri mühüm strateji əhəmiyyətə malikdir. Çünki bu ərazilər İsrailə məhsuldar Xula vadisi üzərində nəzarət imkanı verir. Hətta uzaq perspektivdə belə onların Suriyaya qaytarılması bir çox israilliləri qorxudur, çünki Colan yüksəkliklərində yerləşdirilmiş tank və artileriyalar asanlıqla İsrail məskənlərinə atəş aça bilər. Lakin mütəxəssislər qeyd edirlər ki, yüksəkliklərin işğalı İsraili Suriya ərazilərindən gözlənilə bilən artileriya atəşlərindən sığortalamır.

Dəməşq Colan yüksəklikləri üzərində suverenliyini 1967-ci ildə İsrailin Suriya, Misir və İordaniyaya qalib gəldiyi altıgünlük müharibə zamanı itirib. O vaxtdan İsrail və Suriya formal olaraq müharibə vəziyyətindədir. Suriya beynəlxalq ictimaiyyət kimi İsrailin Colan üzərində suverenliyini heç bir vaxt tanımayıb. Rəsmi Dəməşq dəfələrlə bəyan edib ki, münasibətlərin normallaşdırılması və İsrailin tanınmasına dair söhbət yalnız Qüdsün bu torpaqları qaytarmasından sonra gedə bilər. 1973-cü ildə Məhşər günləri müharibəsi zamanı Suriya Silahlı Qüvvələri qəfil hücum sayəsində Colan yüksəkliklərinin cənub hissəsini geri qaytara bildi, lakin sonradan İsrailin əks hücumu nəticəsində suriyalılar bu mövqelərdən çıxarıldılar. 1981-ci ilin noyabrında İsrail yüksəklik ərazilərinə dair qanun qəbul edib. Əslində formal olaraq bu torpaqlar qəsb olunmamış hesab olunur.

Suriyanın Colan yüksəkliklərini geri qaytarmaq cəhdləri və İsrailin onlara güzəştə getməmək istəyinin bir sıra - geosiyasi, hərbi-siyasi, iqtisadi mahiyyətli səbəbləri var. Birincisi, yüksəkliklərdən Təl-Əviv tərəfindən həm Dəməşq, həm də Qüds yaxşı görünür, eşidilir və nişana gəlir (Ağır silahlarla). Hərbi nöqteyi-nəzərdən Colan yüksəklikləri bütün Yaxın Şərq regionu üçün son dərəcə mühüm strateji əhəmiyyətə malikdir. Hər iki dövlət bu üstünlüyü əlində saxlamaq istəyir. İkincisi, həm İsrail, həm də onun ərab qonşuları üçün mühüm su mənbəyi olan İordan çayı öz başlanğıcını bu mübahisəli yüksəkliklərdən götürür. İordan çayına nəzarət edən tərəf həmişə qonşularına təzyiq göstərə bilər: onsuz da onlar susuz yaşaya bilməyəcəklər.

Bundan əlavə, Colan yüksəkliklərindən daha bir neçə çay və qolları axır ki, onların yerli quraq mühit üçün əhəmiyyətini qiymətləndirmək mümkün deyil. Belə ki, həm Suriya, həm də İsrail münasibətlər dərinləşəcəyi təqdirdə "Sudan məhrum olmaq"dan ehtiyatlanır. İsrail İordan çayının üç əsas mənbəyindən biri olan Bənias üzərində nəzarət (digəri İsraildə, üçüncüsü isə Livandadır); İordan çayının yuxarı axarı, Tiveriad gölü və bu su hövzəsinin ətrafından keçən yol üzərində İsrailin nəzarəti ələ keçirməsi məsələsini öz qarşısına məqsəd qoyacaq. Suriya çətin ki, hətta qarşılığında Tiveriad gölünün cənubundakı Əl-Həmmada mənbələrini əldə etsə belə, Baniası verməyə razı olmaz.

İsraildə Suriya-İsrail münasibətləri üzrə əksər ekspertlərin qarşısında sual yaranır ki, əgər hətta ərəb dünyasının aparıcı ölkələrinin liderləri İran ilə birliyə malik olan və "Hizbullah"ı dəstəkləyən Suriyaya etibar etmirlərsə, ölkələr arasında sülh münasibətlərinin tərəfdarı olan Amerika İsrail ilə Əsədin danışıqlarına qarşı zidd olacaq dərəcədə Suriyaya etibar etmirsə, nə üçün Olmertin rəhbərlik etdiyi İsrail hökuməti Bəşər Əsəd hökumətinə qarşı münasibətdə "çəhrayı" ümidlərlə doludur.

Bununla yanaşı, Dəməşq İranı öz strateji tərəfdaşı kimi qəbul edirsə, bu hadisə Bəşər Əsədin Suriya-İsrail probleminin həllinə sülhsevər yanaşmasına ciddi şübhələrin yaranmasına əsas verir.

Təcrid vəziyyətdə olan iqtisadi cəhətdən zəif Suriya İsrailə qarşı pereventiv zərbə vurmağa deyil, yalnız müdafiə tədbirləri görməyə qadirdir. Rəsmi Qüds Şimal sərhədlərində baş verənləri, Dəməşqin dəstəklədiyi "Hizbullahı"ın artan gücünü və Suriya sərhədlərindən kənarda baş verən hadisələri diqqətlə izləyəcək. İsrail regionda daha güclü dövlətdir. Məhz bu amil ona müdafiə mövqeyində durmağa və eyni zamanda sülh yolları axtarmağa cəhd göstərməyə imkan verir. Lakin İsraildə bir çoxları başa düşürlər ki, sülh çox uzaqdadır, çünki Suriya Tehranın tam siyasi və maliyyə himayəsi altında İsrailə qarşı olan "Hizbullah" və "Həmas" kimi radikal hərəkatları dəstəkləyir. Suriya tez-tez İsrail ilə sülhə nail olmaq istəyi baradə bəyanatlar verir. Lakin reallıqda rəsmi Dəməşq üçün İran ilə sıx hərbi-siyasi əlaqələrə malik olmaqla İsrail ilə danışıqlara başlamaq olduqca çətindir.

Azərbaycan qazı Avropanın qaz idxalının azalmasını kompensasiya edib
Azərbaycan qazı Avropanın qaz idxalının azalmasını kompensasiya edib
Beynəlxalq Enerji Agentliyi Azərbaycanda neft hasilatı ilə bağlı proqnozlarını açıqlayıb
Beynəlxalq Enerji Agentliyi Azərbaycanda neft hasilatı ilə bağlı proqnozlarını açıqlayıb
Azərbaycan OPEC+ sazişi üzrə öhdəliyi 148 faiz yerinə yetirib
Azərbaycan OPEC+ sazişi üzrə öhdəliyi 148 faiz yerinə yetirib
Loading Bars
Xəbər lenti
Azərbaycanın cüdo komandası "Böyük dəbilqə"ni 4-cü pillədə tamamlayıb
Albaniyada zəlzələ olub
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 24 403 nəfər sağalıb
Fransada aralarında ermənilərin olduğu transmilli cinayətkar şəbəkə ifşa edilib
Fransanın səfiri Minskin tələbi ilə Belarusu tərk edib
Əfqanıstanda yaşayış evinin damı çöküb, ölənlər var
“Google” Azərbaycanın Müstəqilliyinin Bərpası Gününə "dudl" həsr edib
Zəfər xronikası 18 oktyabr 2020-ci il: Prezident İlham Əliyev Xudafərin körpüsünün üzərində Azərbaycan bayrağının qaldırıldığını açıqlayıb (VİDEO)
44 günlük Vətən müharibəsinin xronikası: 18 oktyabr
Almaniyada helikopter qəzaya uğrayıb
Türkiyə HHQ İraqın şimalında 3 PKK terrorçusunu zərərsizləşdirib
ABŞ-da universitet ərazisində atışma olub, ölən və yaralananlar var
Britaniyada koronavirusa 45 mindən çox yeni yoluxma halı qeydə alınıb
Bərdədə ağır yol qəzası baş verib: 5 nəfər yaralanıb
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva: Uca Tanrı bütün əsgər və zabitlərimizi qorusun! (FOTO)
Londonda Azərbaycanın Dövlət Müstəqilliyinin Bərpası Günü ilə əlaqədar bilbordlarda məlumat yerləşdirilib
Cüdoçularımız Avropa kuboku yarışında 2 medal qazanıblar
Gənclər Gəncə terrorunun qurbanlarını yad ediblər
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Füzuli Beynəlxalq Hava Limanında yaradılan şəraitlə tanış olublar
Prezident İlham Əliyev: Mənə güc verən məhz xalqımızın əzmkarlığı idi
Prezident İlham Əliyev: Otuz il əziyyət içində yaşamış köçkünləri maksimum qısa müddətdə doğma torpaqlarına qaytaracağıq
Prezident İlham Əliyev: Heydər Əliyev qoymadı ki, Naxçıvanda Sovet İttifaqının saxlanmasına dair referendum keçirilsin
Prezident İlham Əliyev: 18 oktyabr gününü böyük təmtəraqla qeyd etmək, kiməsə buna görə minnətdar olmaq tamamilə yersizdir
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Prezident İlham Əliyev: Milli bayramlarımızla bağlı düzəlişlər tarixi həqiqətə və tarixi ədalətə tam uyğundur
Prezident İlham Əliyev: Doqquz ayda Azərbaycan iqtisadiyyatı təxminən 5 faiz, qeyri-neft sənayesi isə 20 faiz artıb
Füzuli Memorial Kompleksinin layihələndirilməsi və tikintisi ilə bağlı 1,5 milyon manat ayrıldı - SƏRƏNCAM
Prezident İlham Əliyev: Zəngilan, Qubadlı, Kəlbəcər və Laçının baş planları hazırlanır
Son sutka ərzində Azərbaycanda 1 896 nəfər COVID-19-a yoluxub, 19 nəfər vəfat edib
Prezident İlham Əliyev: Keçmiş köçkünlərin öz doğma torpaqlarına qaytarılacağı günü böyük dərəcədə yaxınlaşdırmışıq
Prezident İlham Əliyev: “Ağıllı kənd” konsepsiyası əsasında Dövlətyarlı kəndində böyük yaşayış məntəqəsi yaradılacaq
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Füzuli rayon ictimaiyyətinin nümayəndələri ilə görüşüblər (FOTO)
Prezident İlham Əliyev: Füzulidə icra edilən layihələr bizim həm niyyətimizi, həm potensialımızı göstərir
Prezident İlham Əliyev Füzuli Memorial Kompleksinin və Füzuli şəhərinin təməl daşını qoyub
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Füzuli Mərkəzi Şəhər parkında yaradılacaq şəraitlə tanış olublar
Prezident İlham Əliyev Füzuli şəhərində Rəqəmsal Yarımstansiya İdarəetmə Mərkəzinin təməlini qoyub
Prezidenti İlham Əliyev Füzulidə avtomobil yolunun və yeni “ağıllı kənd”in təməllərini qoyub (FOTO)
Prezident İlham Əliyev: Biz Füzuli şəhərini və Füzuli rayonunun kəndlərini bərpa edəcəyik
Gənclər Fondunun dəstəyi ilə reallaşdırılan layihə çərçivəsində növbəti təlim keçirilib
Prezident İlham Əliyev: Füzuliyə gələn hər bir insan erməni vəhşiliyini görür və bunu artıq heç kim inkar edə bilməz
Prezident İlham Əliyev: Bu şanlı Qələbə çoxəsrlik Azərbaycan tarixində əbədi yaşayacaq
Prezident İlham Əliyev: Füzuli azad olunandan sonra Ermənistan ordusunda fərarilik halları daha geniş vüsət aldı
Prezident İlham Əliyev: Füzuli nəzarətimizə keçəndən sonra Şuşa istiqamətinə getmək üçün daha geniş imkanlar açıldı
Prezident İlham Əliyev: Müharibə zamanı Füzulinin azad olunmasının çox böyük əhəmiyyəti var idi
Prezident İlham Əliyev: 17 oktyabr günü Azərbaycan xalqının çoxəsrlik tarixində xüsusi yer tutacaq
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Füzuli rayonunda səfərdə olublar (FOTO/VİDEO)
Güllə daraqları məni ölümdən xilas etdi - Vətən müharibəsi qazisi
Ukrayna Ali Radasının nümayəndə heyətinin işğaldan azad edilmiş Ağdam şəhərinə səfəri başlayıb
Prezident İlham Əliyevin son Sərəncamı əhalinin rifahını daha da yüksəldilməsini nəzərdə tutur - Tamam Cəfərova
Dövlət başçısının sərəncamı yeni sosial paket hesab edilə bilər - Aydın Hüseynov
İranda koronavirusdan ölənlərin sayı 124 min nəfəri keçib
İranda qida təhlükəsizliyi ilə əlaqədar ciddi addımlar atılmalıdır - İranın Səhiyyə Nazirliyi
Gəncə terroru Azərbaycanı təxribata çəkmək üçün törədilib - ukraynalı deputat
İsmayıllıda atmosferi çirkləndirən avtomobillərin sürücüləri barəsində tədbir görülüb (FOTO)
Ukraynalı deputatlar Ermənistanın Gəncəni raket atəşinə tutması nəticəsində dinc insanların həlak olduğu əraziyə baş çəkiblər (FOTO)
Samuxda “Təmiz hava” aylığı ilə əlaqədar tədbirlər davam etdirilir
Müstəqillik dövrünün ən böyük uğuru Ali Baş Komandanın rəhbərliyi ilə əldə olunan tarixi Zəfər nəticəsində torpaqlarımızın azad edilməsidir - Rauf Əliyev
Azərbaycanın canlı əfsanəsi İsfar Sarabskinin rəhbərliyi altında trionun Avropa turnesi çərçivəsində ilk konserti keçirilib (FOTO/VİDEO)
Sabah Bakıda 21 dərəcə isti olacaq
Milli gücün nəyə qadir olduğunu dünyaya göstərdik – Bahar Muradova “Sahil Kərimli ilə Aktual” layihəsində (VİDEO)
Əməkhaqqı və pensiyalarla bağlı sərəncam bir daha təsdiq edir ki, dövlət siyasətinin mərkəzində vətəndaşların sosial rifahı dayanır – Deputat
Goranboyda karantin qaydalarını pozan şadlıq evi rəhbərliyi məsuliyyətə cəlb olunub
Vərəm xəstələri arasında koronavirusa yoluxma hansı səviyyədədir? - AÇIQLAMA
Türkiyədə kursda iştirak edən Azərbaycan hərbçilərinin buraxılış mərasimi keçirilib
Bakının bu ərazilərində içməli suyun verilişində məhdudiyyət olacaq
Qubada ağır yol qəzası baş verib, ölənlər var
Ölümcül xəstə uşağın atası onun üçün dərman yaradıb
Hindistanda leysan yağışları nəticəsində ölənlərin sayı artıb
Düşmənin 30 illik istehkamları bir neçə günə necə darmadağın edildi? - Füzuli fatehləri Trend TV-yə danışıb (VİDEO)
ABŞ-da snayper tüfəngli robot it yaradılıb
Çin nüvə yüklü hipersəsli raketi sınaqdan keçirib
ABŞ-da gecə şənliyi zamanı atışma olub, 3 nəfər yaralanıb
İtaliyada bələdiyyə seçkilərinin ikinci turu keçiriləcək
Meksikada "Pamela" qasırğasının fəsadları 9 min sakinə ziyan vurub
Hindistanda leysan yağışları 10 insanın ölümünə səbəb olub
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 25 611 nəfər sağalıb
Xarici İşlər Nazirliyi Gəncənin Ermənistan tərəfindən atəşə tutulmasının ildönümü ilə bağlı paylaşım edib
Azərbaycan Ordusunun Arazdəyən istiqamətində atəş açması barədə məlumat yalandır - MN
ABŞ Sakit okean yaxınlığında raket buraxmağı planlaşdırır
Zəfər xronikası 17 oktyabr 2020-ci il: Prezident İlham Əliyevin xalqa müraciəti (FOTO/VİDEO)
44 günlük Vətən müharibəsinin xronikası: 17 oktyabr
Xəzər dənizində zəlzələ qeydə alınıb
Azərbaycan komandası “Böyük dəbilqə” turnirində ikinci pillədə yer alıb
Pensiya, sosial müavinət, təqaüdlər 20 faiz civarında və ya daha çox arta bilər – Komitə sədri
Şuşadan ilk zəng həyata keçirilib
Rusiyada 18 nəfər metanol zəhərlənməsindən öldü
Balabəy Ağayev “Böyük dəbilqə” turnirinin qızıl medalını qazanıb
IDEA İctimai Birliyi ilə Ümumrusiya Təbiəti Mühafizə Cəmiyyəti arasında saziş imzalanıb (FOTO)
Prezident İlham Əliyevin münaqişədən sonra başladığı yenidənqurma-bərpa layihələri misilsizdir - Hikmət Hacıyev (VİDEO)
NATO-nun Qafqaz üzrə xüsusi nümayəndəsi Azərbaycana səfər edəcək
Ədən körfəzində İran tankerinə quldur hücumunun qarşısı alınıb
"Azəriqaz" rəhbəri qazın qiymətinin bahalaşma səbəblərini açıqladı
Əməkhaqları, pensiya və müavinətlərin artırılması ilə bağlı işlərə başlanılıb - Maliyyə Nazirliyi
İran Azərbaycan ərazisindən narkotik qaçaqmalçılığına görə məsuliyyətə cəlb olunmalıdır - Piter Teys
Sənaye balıq ovu ilə məşğul olan subyektlərə xəbərdarlıq edilib
İranda güclü zəlzələ olub
Əvvəlki tariflər xərcləri qarşılamadığından qiymətlərin dəyişməsi zərurəti ortaya çıxıb - İlham Şaban
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda 1 681 nəfər COVID-19-a yoluxub, 12 nəfər vəfat edib
Cənubi Qafqaz ölkələri kommunikasiyaları bərpa etmək üçün əməkdaşlıq etməlidir - Pakistanlı diplomat
Bütün xəbərlər