Dünya maliyyə böhranı uranı zənginləşdirmək üçün əlavə sentrifuq əldə etməkdə İrana mane ola bilər

İran, Tehran, 20 fevral/ Trend , müxbir D.İbrahimova, T.Cəfərov/ İranın "nüvə dövləti" imicini yaratmağa çalışmasına baxmayaraq, ekspertlər hesab edirdər ki, İranın iqtisadi problemləri uranın zənginləşdirilməsi üçün əlavə sentrifuq əldə etməsinə imkan vermir. Lakin iranlı ekspert əmindir ki, Tehran əlavə sentirfuqlar quraşdırdığını gizlədir.  

BBC Iran saytının verdiyi məlumata görə, MAQATE-nin Baş direktoru (Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentlik) Məhəmməd əl-Baradeyi bildirib ki, İran tərəfindən uranın zənginləşdirilməsi üçün istifadə olunan sentrifuqların sayı 2008-ci ilin dekabrından bu yana artmayıb və beş min ədəd təşkil edir. Buna baxmayaraq, onun sözlərinə görə, İran hələ də, agentliklə əməkdaşlığa başlamayıb və əvvəlki kimi öz proqramının ehtimal olunan hərbi inkişaf istiqamətini gizlədir.

"İran hazırda heç bir nümayəndəyə ölkəyə daxil olmaq imkanı vermir və proqramının ehtimal olunan hərbi inkişaf aspekti barədə heç bir izah vermir", - deyə əl-Baradeyi bildirib.

"İranın 2008-ci ilin sentyabrından başlayaraq əlavə sentrifuqlar quraşdırmamasının səbəbi ölkənin qarşılaşdığı iqtisadi problemlər ola bilər", - deyə Trend -a Amerikanın hərbi eksperti Viktoriya Samson (Victoria Samson) bildirib.

Bəzi Qərb ölkələri və Birləşmiş Ştatlar İranın nüvə proqramını silah əldə etmək məqsədi ilə inkişaf etdirdiyindən ehtiyatlanır, lakin Tehran öz növbəsində onun dinc mahiyyətlə inkişaf etdirdiyini təkid edir. Rəsmi Tehran bu proqramın dinc energektika sahəsində istifadə üçün yönəldildiyini bildirib.

MAQATE dünyada nüvə texnologiyalarından sülh məqsədləri üçün istifadə sahəsində elmi-texniki əməkdaşlığın aparıcı beynəlxalq hökumət forumudur. MAQATE 1957-ci ildə atom təşkilatı qismində BMT çərçivəsində yaradılıb. Agentliyin Nizamnaməsində bildirilir ki, o, sülhün dəstəklənməsi üçün atom enerjisindən daha tez və geniş istifadəyə nail olmağa çalışır.

Bəzi ekspertlər hesab edirlər ki, İranın daxili iqtisadi problemlər və dünya maliyyə böhranı səbəbindən yeni sentrifuqlar quraşdırmaq üçün maddi imkanları yoxdur. BMT Təhlükəsizlik Şurası indiyədək İranın nüvə proqramının inkişafını dayandırmaq üçün bu ölkəyə qarşı beş qətnamə qəbul edib ki, onların da üçün iqtisadi sanksiyalar olub. Buna baxmayaraq, İran proqramın inkişafını dayandırmayıb. "İran-dünya üzrə arayış" FTB-nin məruzəsində açıqlanan məlumatlara görə, xarici ölkələr ilə ticarət üçün İranın valyuta ehtiyatları 2006-cı ildən 70 mlrd. dollar təşkil edib.

İran nüvə proqramının inkişafına yatırdığı kapitalın əsas hissəsini ümumi ixracın 80 faizini və dövlət gəlirlərinin 85 faizini təşkil edən neft satışından əldə edib. Təhlükəsizlik üzrə İnformasiya Mərkəzinin əməkdaşı İzekiel Tanın (Ezekiel Tan) məruzəsində bildirilir ki, dünya maliyyə böhranı şəraitində neft qiymətlərinin düşməsi İranda iqtisadi vəziyyətin pisləşməsinə gətirib çıxaracaq.  

Məruzədə bildirilir ki, beynəlxalq maliyyə institutlarının hesablamalarına görə, büdcəni əvvəlki səviyyədə saxlamaq üçün İrana neftin bir barelinin 90 dollar olması lazımdır, lakin hazırda qiymətlər 40 dollardan aşağıdır.

Lakin atom texnologiyaları üzrə iran əsilli İngiltərə eksperti Rza Tağızadə hesab edir ki, İran əlavə sentrifuqlar əldə edib, lakin ölkə rəhbərliyi onların istehsalı barədə MAQATE-yə statistika təqdim etməyib, çünki İran NSYM-nin (Nüvə silahının yayılmaması barəd Müqavilə) əlavə protokolundan çıxıb. NSYM-nin əlavə protokolu MAQATE müfəttişləri üçün ölkələrin nüvə obyektlərində istənilən an yoxlama aparmaq səlahiyyətini nəzərdə tutur.

Qlazqo Universitetinin (Glasgow University Great Britain) professoru Tağızadə telefonla Trend -a bildirib ki, İranın əlavə sentrifuq əldə etməsinə dair ehtimalların olmasına baxmayaraq, ölkədə kifayət edəcək miqdarda sarı kek yoxdur və nəticə etibarı ilə də onların işi və uranın zənginləşdirilməsi üçün uran qazı da yoxdur.

Uran filizi təmizlənir və sarı kek kimi tanınan möhkəm məhsula çevrilir. O, təqribən 64 Çelsi dərəcəsinədək qızdırılma yolu ilə qaza konversiya edilir. Qaz sentirfuqlardan buraxılır və izotoplardan ayrılır. Proses uran zənginləşdirilənədək təkrarlanır. Aşağı səviyyədə zənginləşdirimiş uran nüvə yanacağı qismində istifadə olunur, yüksək zənginləşdirilmiş uran isə nüvə başlıqlarında tətbiq edilir.

"The Times" qəzeti fevralın 4-də İranın uranı zənginləşdirmək üçün kifayət qədər sarı kekinin olmadığı barədə informasiya yayıb, lakin rəsmi Tehran bu informasiyanı təkzib edir.

Tağızadə hesab edir ki, İranın sentrifuqların həqiqi sayını gizlətməsi martda İranda Nüvə Texnologiyaları Gününün qeyd olunması, iyunda isə prezident seçkilərinin keçirilməsi ilə əlaqədardır. 

"Ola bilsin ki, İranın rəsmi şəxsləri sentrifuqların sayını məhz bu bayramadək gizli saxlayıb, nailiyyət kimi təqdim etmək niyyətindədirlər", - deyə o bildirib. Onun fikrincə, Əhmədinejad da sentrifuqların sayının artırılmasını şəxsi nailliyyəti kimi göstərə bilər ki, bu da 2009-cu il iyunun 12-də keçirilməsi planlaşdırılan seçkilərdə ona əlavə səs qazandıra bilər.

MAQATE-nin İrana qarşı gələcək fəaliyyəti və Tehran ilə bu təşkilat arasında münasibətlər Amerika-İran münasibətləri və İranda keçiriləcək prezident seçkilərində kimin qlələbə qazanacağından asılı olacaq.

"Hazırda hamı Birləşmiş Ştatların siyasətindəki dəyişikliklərin, həmçinin İranda keçiriləcək prezident seçkilərinin nəticələri və bu nəticələrin ölkənin gələcək nüvə siyasətinə necə təsir göstərəcəyini gözləyir", - deyə Trend -a elektron poçt ilə Təhlükəsizlik üzrə İnformasiyalar Mərkəzinin analitiki Samson bildirib.

Barak Obama 30 il diplomatik "sükut"dan sonra İran ilə əməkdaşlıq etmək niyyətində olduğunu bildirən ilk ABŞ prezidentidir. ABŞ və İran arasındakı münasibətlər 1980-cı ildə İran tələbələrinin ABŞ-ın Tehrandakı səfirliyini tutmasından sonra pozulub.

Məqalə müəllifi ilə əlaqə ünvanı - trend@trend.az

Futbol üzrə İtaliya çempionatında "Milan" "Bolonya"yı məğlub edib
Futbol üzrə İtaliya çempionatında "Milan" "Bolonya"yı məğlub edib
Namiq Abdullayev yığma komandanın baş məşqçisi təyin edilib
Namiq Abdullayev yığma komandanın baş məşqçisi təyin edilib
“Kəndlərdə idmanı inkişaf etdirək” layihəsi üzrə növbəti tədbir Balakən rayonunda  keçirilib (FOTO)
“Kəndlərdə idmanı inkişaf etdirək” layihəsi üzrə növbəti tədbir Balakən rayonunda keçirilib (FOTO)
Loading Bars
Xəbər lenti
ABŞ Senatının Komitəsi Deytonun Ukrayndakı səfir vəzifəsinə namizədliyini təsdiqlədi
Moskvanın hava limanlarında 33 aviareys ləğv edilib və ya təxirə salınıb
Moskvada koronavirusdan daha 16 nəfər ölüb
Şəmkirdə 2 ədəd top mərmisi aşkarlanıb (FOTO)
"Zoom"un işində qüsurlar yaranıb
Ərdoğan koronavirusa qarşı peyvəndin hazırlanmasındakı rəqabətdən imtina etməyə çağırdı
Ermənistan hərbi əməliyyatlara başlasa, nəticə necə olacaq? - Rusiyalı siyasi texnoloqun proqnozu
ABŞ-da koronavirusdan ölənlərin sayı 200 min nəfəri ötdü
Keçmiş səfir: Azərbaycan Qoşulmama Hərəkatının işğalçılıqla mübarizəsini yerinə yetirir
Ekspert: Məktəblərdə yoluxma statistikası artarsa, qabaqlayıcı tədbirlər görülməlidir
BMT üçün Azərbaycan önəmli ölkələrdən biridir – “Hədəf”də TƏHLİL
Təhsil Nazirliyi: Bu gün 10 şagirddə koronavirus aşkarlanıb
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 270 min nəfərə çatır
Vladimir Zelenski Prezident İlham Əliyevə telefonla zəng edib
Xəzər dənizindən keçən yeni nəqliyyat dəhlizləri “Orta Dəhliz”in rolunu gücləndirir
Mingəçevir Dövlət Universitetində yeni tədris ilində görüləcək işlər müzakirə olunub
Paşinyanın növbəti mifi - TƏHLİL
“Airbus” sıfır karbon tullantılı təyyarə prototiplərini təqdim edib
Rəcəb Tayyib Ərdoğan Prezident İlham Əliyevə telefonla zəng edib
Bakıda "Opel" markalı avtomobil yanıb
Baytarlıq sahəsində orqanların səlahiyyətlərində dəqiqləşdirmələr aparılıb
Sosial müdafiə və məşğulluq sahələrində Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsi ilə birgə layihələr davam edəcək
Nazirlər Kabineti: Dövlət təhsil müəssisələrinə fəaliyyət göstərmələri üçün lisenziya tələb olunmur
Ceyhun Bayramov Portuqaliyanın Azərbaycandakı Səfiri ilə görüşüb (FOTO)
Energetika Nazirliyi yanında Bərpa Olunan Enerji Mənbələri Dövlət Agentliyi yaradılıb - FƏRMAN
Xaricdə yaşayan azərbaycanlıların Avropanın media orqanlarına çıxış imkanları müzakirə olunub
Valentina Matviyenko: Azərbaycan bizim üçün strateji tərəfdaş olub və belə olaraq da qalır (FOTO)
Energetika Nazirliyinin səlahiyyəti artırıldı - SƏRƏNCAM
AMEA-da orfoepiya lüğətinin hazırlanması üçün işçi qrup yaradılıb
Balaxanı Sənaye Parkında 8 rezident fəaliyyətə başlayacaq (FOTO)
Gənclər Azərbaycanda süni intellektin tətbiqinə kömək edirlər
Rəcəb Tayyib Ərdoğan: Ermənistan Cənubi Qafqazda sülhə ən böyük əngəldir
Pediatriya İnstitutunda tibbi aksiya keçiriləcək
Vətəndaşsızlıq hallarını aradan qaldırmaq məqsədilə İşçi qrupu fəaliyyətə başlayıb (FOTO)
Sahibə Qafarova Rusiya Federal Məclisi Federasiya Şurasının sədri ilə görüşüb (FOTO)
Gədəbəydə GİKM-in növbəti nümayəndəliyi açılıb (FOTO)
Karantin rejimini pozan koronavirus xəstəsinə 3 ay həbs verildi
Musa Quliyev: Hazırda ölkəmizdə koronavirusla bağlı vəziyyət tam nəzarət altındadır
Mehmanxanaların ictimai iaşə sahələrində xidmətin təşkili ilə bağlı sahibkarlara müraciət edildi (FOTO)
Bakıda və Neftçlada özəl tibb mərkəzinin qanunsuz fəaliyyət göstərdiyi aşkarlanıb
Tamam Cəfərova: Prezident İlham Əliyev dünya birliyinə çağırış etdi
“Azərkosmos” qlobal media yayım şirkəti ilə əməkdaşlığa başladı
Sentyabrın 23-də manatın dollara qarşı məzənnəsi
Təhsil Nazirliyi "Virtual məkəb"lə bağlı maarifləndirici məlumatlar təqdim edib (VİDEO)
Niderlandın Azərbaycandakı yeni səfiri Bakıya gəlib
BQXK Dilqəm Əsgərov və Şahbaz Quliyevə növbəti dəfə baş çəkib
Məhkəmə XİN-in sabiq idarə rəisi barəsində qərar verdi (ƏLAVƏ OLUNUB)
Bakıda 394 obyekt karantin qaydalarını pozub - RƏSMİ
DTX vətəndaşlara müraciət etdi (VİDEO)
Pandemiya sınağı FOTOLARDA
Livanlı vəkil: Dünya ictimaiyyəti işğal olunmuş Qarabağda erməni terrorunu dayandırmalıdır
Azərbaycan məhsulları “Worldfood Moscow 2020” beynəlxalq sərgisində (FOTO)
Aydın Hüseynov: Azərbaycan Ermənistanın bütün təxribatlarına layiqli cavab verəcək
Vətəndaşların və dövlətin qanunla qorunan mənafelərinə zərər vuran şirkət rəhbərlərinə cinayət işi açıldı
"Torqovı"da tavanı çökən bina təmir edilir - RƏSMİ
Sevil Mikayılova: Bu gün Ermənistan rəhbərliyi sülhə yox, müharibəyə hazırlaşır (VİDEO)
Bakcell və tərəfdaşları ilə “Xəzəri qoruyaq” (FOTO)
Ağdaşda ev əşyaları ilə birgə yanıb
Almaniya parlamentinə şübhəli paket daxil olub
Nasizmin şöhrətləndirilməsi Ermənistanın dövlət siyasətidir
Galaxy Tab S7 - mobil cihazda kompüter rahatlığı
Bakı metropolitenində sərnişin sayı azalıb
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Şağan qəsəbəsində yeni uşaq bağçasının istifadəyə verilməsi tədbirində iştirak edib (FOTO)
2 saylı Kliniki Psixiatriya Xəstəxanasına başçəkmə həyata keçirilib
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Bülbülə qəsəbəsindəki Uşaq İncəsənət Məktəbinin yeni binasının açılışında iştirak edib (FOTO)
“Atəşgah” Sığorta Şirkətinin 30 000 AZN-lik sığorta ödənişi!
Sevil Mikayılova: Prezident İlham Əliyevin BMT-nin gücləndirilməsi ilə bağlı səsləndirdiyi fikirlər zamana köklənmiş çağırışlardır
"Torqovı"da mağaza yanıb (VİDEO)
Prokurorluq işçiləri tərəfindən könüllü qanvermə aksiyaları davam etdirilir (VİDEO)
Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun “İlahiyyat” elmi-publisistik jurnalı çap olunub
Azərbaycanda son sutkada 98 nəfər koronavirusa yoluxdu, 113 nəfər sağaldı, 2 nəfər vəfat etdi
Astarada turizm kompleksi istifadəyə verildi, Lənkəranda yeni çay brendinin istehsalına başlanıldı (FOTO)
AŞPA Tofiq Yaqublunun ev dustaqlığına buraxılmasını alqışlayır
Azərbaycanda əhalinin hәr 10 000 nәfәrinә düşәn hәkimlәrin sayı azalıb
İranda koronavirusa yoluxmada rekord rəqəm qeydə alınıb
Gürcüstanda koronavirusa gündəlik yoluxma sayı 200-ü keçdi
İtaliyalı ekspert: Azərbaycan mədəniyyətlərarası və sivilizasiyalararası dialoqun məkanıdır
Baş prokuror Kamran Əliyev veteran prokurorluq işçiləri ilə görüşüb (FOTO/VİDEO)
“AzInTelecom” yeni “Hydro Heroes” mobil tətbiqinin yaradılmasına texniki dəstək göstərib
Gürcüstana 21 613 dərslik və metodik vəsait göndərilib
Şəhid polkovnikin oğlu: Hər bir vətənpərvər gənc kimi hərbi təlimlərdə iştirak etməyə hazıram
Mehmanxanaların ictimai iaşə sahələrində bu zəruri qaydalara əməl edilməlidir
“AzerGold” QSC-nin istiqrazlarının əhalinin xarici valyutada olan yığımları baxımından əhəmiyyəti (FOTO)
İlin sonuna 2 DOST mərkəzinin açılışı planlaşdırılır (FOTO)
Taksi sürücüləri üçün etik qaydalarda dəyişiklik edilib
Suriyada əsir və girovluqda saxlanılan azərbaycanlıların qaytarılması müzakirə olunub
Deputat: Azərbaycanı beynəlxalq müstəvidə fərqləndirən səciyyəvi xüsusiyyətlərdən biri multikultural dəyərlərimizdir
Türkiyəli general: Azərbaycanın hərbi yolla öz torpaqlarını azad etmək hüququ var
Müdafiə Nazirliyi təlimdən görüntülər yaydı (FOTO/VİDEO)
Milli Məclisin Aqrar siyasət komitəsi iş planını açıqladı (FOTO)
Balakəndə zəlzələ olub
İtaliyada futbol hakimi öldürülüb
Pərvin Kərimzadə: Paşinyan hakimiyyəti hərbi-siyasi təxribatlarından əl çəkmir
Deputat: Prezident Ermənistana, onun havadarlarına çox ciddi və açıq mesajlar verdi
Xeyli miqdarda tütün və tibbi məmulatların qanunsuz yolla ölkəyə gətirilməsinin qarşısı alınıb
DİN "Pikap"ların postlarda saxlanılmasının səbəblərini açıqladı
Məktəb direktoru olmaq istəyənlər üçün təlimlər keçiriləcək
Sabaha gözlənilən hava şəraiti açıqlanıb
Baş Mütəşəkkil Cinayətkarlıqla Mübarizə İdarəsi silahlı şəxslərə qarşı əməliyyat keçirib (FOTO/VİDEO)
Azərbaycanda qızıl və gümüş ucuzlaşıb
Bütün xəbərlər