Nə sanksiyalar, nə də yeni danışıqlar İranın nüvə probleminin həllinə gətirib çıxarmayacaq – ekspertlər

Nə sanksiyalar, nə də yeni danışıqlar İranın nüvə probleminin həllinə gətirib çıxarmayacaq – ekspertlər

Azərbaycan, Bakı, 3 noyabr /Trend, müxbir Т.Konyayeva/

İranın hakim rejimi nüvə proqramının müzakirəsində hərəkət tərzini dəyişməyincə və yaxud Qərb ölkələrinin İrana qarşı münasibətdə "ikili strategiya"sını nəzərdən keçirməyincə, nə yeni danışıqlar, nə də sanksiyalar Tehranın nüvə proqramı ətrafında mürəkkəb siyasi böhranı həll edə bilməyəcək. Ekspertlər belə hesab edirlər.

"Danışıqlar uranın zənginləşdirilməsi proqramının qanuni şəkildə qəbuluna gətirib çıxararsa, İran Avropa və "altılıq"la danışıqlara başlamağa hazırdır, - bu barədə Trend-ə elektron poçtla Trend-in Ekspert Şurasının üzvü, professor Rza Təqizadə deyib. - Avropa İttifaqı bunu qəbul etməyə hazır deyil və İranla danışıqların uğursuz bitəcəyinə əvvəlcədən əmindir. Beləliklə, Aİ "ağıllı diplomatiya" adlı siyasət aparır, daha doğrusu, danışıqlar üçün qapıları açıq saxlamaqla yanaşı, İrana qarşı təzyiqi də gücləndirirlər".

Ötən həftənin sonunda Aİ-nin xarici işlər və təhlükəsizlik siyasəti üzrə ali nümayəndəsi Ketrin Eşton xəbər verib ki, İranın baş vasitəçisi Səid Cəlili "altılıq"la (BMT Təhlükəsizlik Şurasının beş daimi üzvü + Almaniya) noyabrın 10-dan sonra İranın nüvə proqramı ilə bağlı danışıqlara başlamağa razılıq verib.

Daha sonra İranın Ali Təhlükəsizlik Şurası ölkənin danışıqlar aparmaq üzrə hazır olduğunu təsdiq edib.

Təqizadənin sözlərinə görə, Avropa belə hesab edir ki, İran onların tələblərini yalnız ciddi hərbi hücüm və iqtisadi böhran zamanı yerinə yetirə bilər, lakin onlar hazırda İrana hücum etmək iqtidarında deyillər, ona görə də Tehrana qarşı iqtisadi və siyasi təzyiqlərin gücləndirilməsi səylərini birləşdirməyə çalışırlar.

İyulda Aİ ölkələrinin liderləri və XİN rəhbərləri Brüsseldə keçirilən görüşdə İrana qarşı əlavə sanksiyalar təklif ediblər. Məhdudiyyətlər ölkənin neft-qaz sektoruna olan investisiyaların dondurulması, müəyyən texnologiya və avadanlıqların verilməsinə qadağa, həmçinin, profilli xidmətlərin göstərilməsini nəzərdə tutub. Bundan əlavə, tədbirlər ticarət və bank sahəsində məhdudiyyətlər, həmçinin, bir sıra İran məmurlarının Avropa İttifaqına girişinə qadağanı nəzərdə tutur.

Oktyabrın 5-də bütün Aİ ölkələrinin XİN rəhbərləri Lüksemburqda keçirilən görüşdə İrana qarşı əlavə sanksiyaların tətbiq olunmasını bəyəniblər.

"Əlbəttə ki, İrana qarşı bu cür siyasət Tehranı Aİ ilə danışıqlar masasına tələsməyə məcbur edə bilməz, lakin bu cür yanaşma riskli, həmçinin, Avropa üçün qiymətli deyil, - Təqizadə deyib. - Onlar yaxşı bilirlər ki, hətta danışıqlar masası arxasında oturmağa razılaşsalar belə, istənilən halda İran gələcəkdə güzəştə getməyə hazırlaşmır".

Lakin İranın beynəlxalq münasibətlər üzrə eksperti Həsən Şəriətmədarinin fikrincə, sanksiyaların məqsədi İran hakimiyyətinin devrilməsi deyil.

"Hətta sanksiyaların İran iqtisadiyyatına təsiri zamanı hökumət təhlükəni hiss edərək strateji dəyişikliklər barədə qərar qəbul etməyəcək, - bu barədə Trend-ə telefonla Berlindən Şəriətmədari deyib. - Hesab edirəm ki, İran vaxt qazanmaq üçün əvvəlki mövqeyində dayanacaq və sanksiyaların təsirini azaltmaq üçün danışıqlarda iştirak edəcək. Lakin nüvə proqramı üzrə konkret danışıqlardan yayınacaq".

Sanksiyaların İranı nüvə proqramından imtina etməyə vadar edəcəyini düşünməyən Təl-Əviv universiteti yanında M.Dayan adına Yaxın Şərq və Afrika Araşdırmaları Mərkəzinin professoru Meir Litvak onunla razılaşır.

Litvak hesab edir ki, sanksiyaların əvvəlki kimi vacib olan iki məqsədi var: birincisi, heç olmasa daxildə İran elitasının bir neçə qrupunu məcbur etmək, danışıqlarda daha çevik istiqamətlərin tətbiqi məsələsinə baxmaqdır.

"Bu cür danışıqlar ən yaxşı halda İranın nüvə potensialına malik olmasında irəliləyişin dayandırılması və ləngidilməsinə gətirib çıxara bilər", - o deyib.

Bundan əlavə, Litvakın sözlərinə görə, sanksiyalar rejim üçün çətinliklərin yaradılmasına istiqamətlənib ki, bunun da nəticəsində ölkə hökuməti bütün diqqət, səy və ehtiyatlarını nüvə deyil, iqtisadi məsələlərə yönəltməyə məcbur olacaq.

Nüvə məsələləri üzrə ekspert Səid Yarinin fikrincə, Cəlili və Eşton arasında danışıqların mövzusu hər iki tərəf üçün ümumi olacaq, belə ki, 2008-2009-cu illərdə Tehran Modal proqramı (və yaxud keçmişdə İranın nüvə fəaliyyəti ilə bağlı aydınlaşdırılmamış problemlərin həlli üzrə iş planı) ilə bağlı BAEA-ın beş sualını cavablandırıb.

"İran tərəfindən ötən il irəli sürülmüş təkliflər çərçivəsində danışıqlar başlayarsa, belə hesab edirəm ki, bu, həvəsləndirici olacaq", - Trend-ə telefonla Tehrandan İranın milli maraqlarının müdafiəsi üzrə təşkilatın baş katibi Yari deyib.

Ötən ilin iyul ayında ABŞ Prezidenti Barak Obama İranı həmin ilin sentyabrına qədər "altılığ"ın gələcək nüvə tədqiqatlarından ticari üstünlüklərlə mübadilə şərtləri ilə imtina etməyi nəzərdə tutan təklifinə cavab verməyə çağırıb. Bundan sonra sentyabrda İran "altılığ"a dünyəvi atom energetikası və digər qlobal "çağırışları" əhatə edən təkliflər paketi təqdim edib.

Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi (BAEA) İdarəetmə Şurasının səs çoxluğu ilə İranı uranın zənginləşdirilməsi üzrə Qum şəhəri yaxınlığında ikinci zavodun inşasında ittiham edən qətnamə qəbul etməsi və Tehranı digər elan olunmamış nüvə obyektlərinin tikintisi ilə bağlı suallara cavab verməyə çağırmasından sonra İranın "altılıq"la danışıqları kəsilib.

Yari hesab edir ki, Qərb bu təkliflər çərçivəsində hər hansı bir nailiyyətin əldə olunmasına ümid etmir.

"Qərb İranın nüvə proqramı ilə bağlı paradoksal siyasət aparır, - o deyib. - Onlar İranla danışıqlara maraq göstərirlər, lakin bununla yanaşı, ölkəyə qarşı sanksiyaları ağırlaşdırırlar. Qərb danışıqlar masası arxasına oturmalıdır, lakin təzyiq göstərmək niyyəti ilə deyil".

İran uranın zənginləşdirilməsi üzrə işləri məhdudlaşdırmaqdan imtina etdiyinə görə iyunda BMT-nin Təhlükəsizlik Şurası ona qarşı 1929 saylı qətnamə qəbul edib. Sənədi Təhlükəsizlik Şurasının 15 üzvündən 12-si dəstəkləyib, Türkiyə və Braziliya əleyhinə çıxıblar, Livan isə bitərəf qalıb. Bu, Tehranın nüvə proqramı ilə bağlı beynəlxalq tələbləri yerinə yetirməməsi ucbatından Təhlükəsizlik Şurasının sanksiyalardan ibarət qəbul etdiyi dördüncü qətnamədir.

Təqizadənin sözlərinə görə, İranın Qərblə nüvə qarşıdurması ərəb-İsrail münaqişəsinə bənzəyir: bütün tərəflərdən çoxlu səylər var və lakin hələ də heç bir həll yoxdur.

"İranın nüvə problemi çoxtərəflidir və ona bir tərəfdən baxmaqla digər vacib tərəflərini əldən buraxmaq olar", - o deyib.

Materialın hazırlanmasında D.Xatınoğlu iştirak edib.

Sumqayıt KOB İnkişaf Mərkəzində əlil sahibkarlar üçün növbəti təlim keçirilib
Sumqayıt KOB İnkişaf Mərkəzində əlil sahibkarlar üçün növbəti təlim keçirilib
Azərbaycanını İKT məhsullarının satışından gəliri 190 milyon manatdan çox olub
Azərbaycanını İKT məhsullarının satışından gəliri 190 milyon manatdan çox olub
Azərbaycan Türkiyə və Rusiya ilə ticarət münasibətlərini genişləndirib
Azərbaycan Türkiyə və Rusiya ilə ticarət münasibətlərini genişləndirib
Loading Bars
Xəbər lenti
Peyvənd üzrə "COVAX" təşəbbüsünə 184 ölkə qoşulub
UEFA koronavirus pandemiyası fonunda mükafat fondunu beş illik azaldır
ABŞ İran üzrə "qara siyahı"nı genişləndirib
Alyaska sahillərində 7,4 bal gücündə zəlzələ olub
Təmas xəttində top mərmiləri, dron və partlamış mərmi qalıqları aşkarlanıb (FOTO)
BMT TŞ Dağlıq Qarabağda atəşkəsə nəzarəti müzakirə edib
Moskvada koronavirusdan daha 49 nəfər ölüb
Tramp Sudanı terrorizmin sponsorları siyahısından çıxaracağını açıqlayıb
İngiltərə Premyer Liqasında koronavirusa daha 8 yoluxma halı qeydə alınıb
"OPEC plus" ölkələri sazişi tam şəkildə icra etmək barədə razılığa gəliblər
Cəbrayıl və Füzuli istiqamətində düşməndən ələ keçirilən hərbi qənimətlər (VİDEO)
Praqa azərbaycanlı şəhid uşaqların “sahibsiz ayaqqabıları”na şahidlik etdi (FOTO)
“Əsgərə Məktub Online” layihəsi fəaliyyət göstərir (VİDEO)
Prezidentə yazırlar: Bu günlərdə xalqımıza yaşatdığınız hədsiz sevinc və qürur hislərinə görə Sizə minnətdarıq
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 304 min nəfəri ötüb
Prezident İlham Əliyev: Biz onları torpaqlarımızdan elə qovduq ki, dabanlarına tüpürüb qaçdılar
Azərbaycan Prezidenti hərbi müşahidəçilərin yerləşdirilməsi məsələsinə münasibət bildirib
Azərbaycan Prezidenti: Rusiyanın siyasi isteblişmentinin müəyyən hissəsinin bu cinayətkar terrorçu rejimi dəstəkləməsi təəccüblüdür
Ədliyyə naziri Almaniyanın ölkəmizdəki səfirini Ermənistanın müharibə cinayətləri barədə məlumatlandırıb
Azərbaycan Prezidenti: Ermənistana silah ötürülməsində erməni mənşəli rusiyalı iri sahibkarların və məşhur silah alverçilərinin əli var
Alman deputatların Qarabağa qanunsuz səfəri Bundestaqın özü tərəfindən ciddi qınaqla qarşılanmalıdır- Deputat
Azərbaycan Prezidenti: Son anda onlar Kəlbəcər və Laçının qaytarılmasından imtina etdilər
Prezident İlham Əliyev: Kompromis paketin bir hissəsi olan Laçın dəhlizi ilə bağlı mövqeyimizi bir daha təsdiqləyirik
Prezident İlham Əliyev: Ermənistan qoşunlarını işğal altındakı ərazilərdən çıxarmağa hazır olsa, müşahidəçilər məsələsinə baxıla bilər
Prezident İlham Əliyev: Biz də sülh istəyirik, lakin Ermənistandan fərqli olaraq, biz öz qanuni ərazilərimizi də istəyirik
Prezident İlham Əliyev: Bizim tərəfimizdən heç bir ölkə münaqişəyə cəlb edilməyib, bizim tərəfimizdə heç bir terrorçu yoxdur
Prezident İlham Əliyev: İndi baş verənlərin bütün təqsiri şəxsən Paşinyanın üzərindədir
Bəzi ölkələr Ermənistana təzyiq etmək əvəzinə, Azərbaycanı mənasız atəşkəsə sövq edir - Səyavuş Heydərov
Azərbaycan Prezidenti: Bizə təklif edirlər ki, Ermənistana güzəştə gedək, birtərəfli güzəştə, lakin əvəzində bizə heç nə təklif edilmir
Prezident İlham Əliyev: Ermənistan vasitəçilərə və öz üzərinə götürdüyü öhdəliklərə hörmətsizlik göstərdi
Azərbaycan Prezidenti: Biz hərbi əməliyyatları yenidən dayandırmağa və məsələni danışıqlar masası arxasında həll etməyə hazırıq
Prezident İlham Əliyev: Ermənistanın yeni rəhbərliyinin bütün fəaliyyəti danışıqlar prosesinin pozulmasına yönəlib
Xudafərinin işğaldan azad olunması Prezident İlham Əliyevin nə qədər uzaqgörən siyasətçi olduğunu bir daha göstərdi - Deputat
Hazırda paytaxt yollarında ciddi sıxlıq müşahidə olunur
Suriya tayfaları Ermənistanın YPG kürdləri ilə ittifaqını pisləyib
Ceyhun Bayramovla Beynəlxalq Türk Akademiyasının prezidenti arasında telefon danışığı olub
MŞ AzTV-nin çəkiliş qrupunun erməni atəşinə məruz qalması ilə bağlı beynəlxalq media qurumlarına müraciət edib
Baş Nazir Əli Əsədov Mustafa Şentopun rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti ilə görüşüb (FOTO)
Paşinyan məğlubiyyətini etiraf edib və danışıqlara hazırdır
Şahdağ Milli Parkının ərazisində yanğın başlayıb
Ermənistanın Gəncədə törətdiyi təcavüz beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən pislənilir
Norveçdə koronavirusun yeni mutasiyası aşkar edilib
XİN: Bundestaq üzvlərinin Qarabağa qanunsuz səfəri ilə bağlı Almaniya XİN-ə nota veriləcək
A-Qroup-un sığorta mükafatı yenə də artdı
Ermənistan Dağlıq Qarabağda itkilərinin yeni siyahısını açıqlayıb
Bütün dünya bilir ki, haqlı və ədalətli mövqe Azərbaycan tərəfindədir - Bahar Muradova
Döyüşlərdə iştirak edən şəxsi heyət arasında aparılan təbliğat və təşviqat işləri davam edir (FOTO)
Oktyabrın 20-də manatın dollara qarşı məzənnəsi
Ermənistanı masa arxasında işğalçı dövlət kimi otuzdurmaq lazımdır - Sevil Mikayılova CNN Türk telekanalına müsahibə verib (VİDEO)
Azərbaycan və Fransa XİN başçılarının telefon danışığı olub
Ombudsman Səbinə Əliyavanın Vladimir Şkolnikovla video konfrans formatında görüşü olub (FOTO)
Ermənistanın mülki əhaliyə qarşı hücumları ilə bağlı aidiyyəti qurumlara müraciətlər ediləcək - Hikmət Hacıyev
Özbəkistan parlamentinin Sədri Ermənistanın Gəncəni artilleriya atəşinə tutması ilə bağlı narahatlığını bildirib
Yanvar-sentyabr aylarında 163 min şəxsə e-qaydada fərdi hesab açılıb
Rusiya Dağlıq Qarabağda atəşkəsə nəzarət mexanizminin tezliklə razılaşdırılmasına ümid edir - Lavrov
Növbəti aylarda koronavirusla bağlı vəziyyət insanların tövsiyələrə necə əməl etməsindən asılıdır - Hande Harmancı
Erməni əsirlərin ailə üzvləri ilə əlaqə saxlamasına imkan yaradılıb - Prezidentin köməkçisi
Səfir: Beynəlxalq hüquq müharibədə mülki vətəndaşların ölümünə səbəb olmamağa çağırır (FOTO)
Prokurorluq AzTv-nin əməkdaşının yaralanması ilə bağlı məlumat yaydı: Daha 3 nəfər də yaralanıb
Azərbaycan beynəlxalq əhəmiyyətli neft və qaz layihələrinin təhlükəsizliyini təmin edir - Hikmət Hacıyev
Vüqar Rəhimzadə: Ermənistanı silahlandırıb onun işğalçılıq siyasətinə vasitəçi olmağın özü böyük cinayətdir
Düşmən yaşayış məntəqələrimizi atəşə tutur
Baş prokuror Avropa İttifaqının Azərbaycandakı nümayəndəliyinin rəhbəri ilə görüşüb
Ağdamda ermənilər AzTV-nin çəkiliş qrupunu atəşə tutdu, jurnalist yaralandı (VİDEO)
Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən düşmənin təxribatlarına layiqli cavab verilir - Hikmət Hacıyev
XƏBƏRDARLIQ: Vətəndaşlarımıza mesaj vasitəsilə saxta çağırışlar edilir
Azərbaycan Ordusu ermənilərin atıb qaçdığı daha bir neçə hərbi texnikanı ələ keçirdi (FOTO)
99 müəssisədə COVID-19-la bağlı qayda pozuntuları aşkarlandı
“ASAN xidmət” təmsilşisi BMT-nin iclasında erməni təxribatlarından danışdı (FOTO)
Kolleclərin boş qalan yerləri üzrə ixtisas seçimi bu gün başa çatır
Gəncə İH erməni terroru nəticəsində şəhərə dəymiş ziyanı açıqladı
İşğal edilmiş Azərbaycan ərazilərində 82 növ Qafqaz endemi məhv edilib
Biz bu münaqişəni gələcək nəsillərə saxlamamalıyıq - Hikmət Hacıyev
Ermənistan bütün qanunları və konvensiyaları kobud şəkildə pozur - General-mayor Hüseyn Mahmudov
Yol polisi Bakıda sərnişindaşıma sirkətlərinə müraciət edib
Yeni dastan yazan ordumuza “Gazelli Group”dan özünəməxsus dəstək
Özünüməşğulluq proqramının iştirakçıları biznesin inkişafı üçün KOBİA-nın dəstək və xidmətlərindən istifadə edə bilər
Türk Ticarət və Sənaye Palatasının sədrindən Prezident İlham Əliyevə məktub ünvanlanıb
Ermənistan işğal olunmuş Azərbaycan ərazilərində qanunsuz iqtisadi fəaliyyət həyata keçirib - Elçin Əmirbəyov
Şagirdlərin elektron yerdəyişməsi müvəqqəti təxirə salınır
Azərbaycan mülki əhalini hədəfə almır, yalnız hərbi hədəflərə istiqamətlənir - Prezidentin köməkçisi
İTAZERCOM-un rəhbəri Prezident İlham Əliyevə və Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevaya məktub ünvanlayıb
Ermənistan dövlət səviyyəsində Azərbaycanın mülki əhalisinə qarşı terror aktları həyata keçirir - Hikmət Hacıyev
Azərbaycanda 331 nəfər COVID-19-a yoluxdu, 107 nəfər sağaldı, 4 nəfər vəfat etdi
Erməni təxribatı nəticəsində ölən mülki şəxslərin sayı 61 oldu
ADA Universitetində ermənilərin Gəncə terroru ilə bağlı diplomatlarla görüş keçirilib (FOTO)
Gəncədə dağılmış ev və obyektlərin sayı açıqlandı - RƏSMİ
YAP 50-dən çox siyasi partiya və beynəlxalq təşkilata müraciət ünvanladı
İranda koronavirus həyəcanı: Sutka ərzində ölənlərin sayı 337 nəfərə yüksəldi
Dünya ictimaiyyəti Azərbaycan gənclərinin kampaniyasını dəstəkləyib (FOTO)
Kaliforniyada işğalçı Ermənistanın Gəncə terroruna etiraz olaraq avtoyürüş keçirilib
İyirmidən çox asteroid Yerə yaxınlaşır
Azərbaycan və Türkiyə parlament sədrləri arasında görüş olub (FOTO)
İranlı deputat: Ermənistanın Gəncəyə raket hücumu qorxaqlıq əlamətidir
Xalq və rəşadətli ordumuz öz qələbə salnaməsini yazır - Deputat
Braziliyanın telekanalında Azərbaycan multikulturalizmindən danışılıb
Prezident İlham Əliyev: Hər gün cəbhədən çox gözəl xəbərlər gəlir
Ermənistan ordusu döyüş bölgəsində manekenlərdən istifadə edir
Bu mübarizə Azərbaycanın haqlı mübarizəsidir - Mustafa Şentop
Bu il övladlığa götürülən uşaqların sayı açıqlandı
Bütün xəbərlər