Nə sanksiyalar, nə də yeni danışıqlar İranın nüvə probleminin həllinə gətirib çıxarmayacaq – ekspertlər

Nə sanksiyalar, nə də yeni danışıqlar İranın nüvə probleminin həllinə gətirib çıxarmayacaq – ekspertlər

Azərbaycan, Bakı, 3 noyabr /Trend, müxbir Т.Konyayeva/

İranın hakim rejimi nüvə proqramının müzakirəsində hərəkət tərzini dəyişməyincə və yaxud Qərb ölkələrinin İrana qarşı münasibətdə "ikili strategiya"sını nəzərdən keçirməyincə, nə yeni danışıqlar, nə də sanksiyalar Tehranın nüvə proqramı ətrafında mürəkkəb siyasi böhranı həll edə bilməyəcək. Ekspertlər belə hesab edirlər.

"Danışıqlar uranın zənginləşdirilməsi proqramının qanuni şəkildə qəbuluna gətirib çıxararsa, İran Avropa və "altılıq"la danışıqlara başlamağa hazırdır, - bu barədə Trend-ə elektron poçtla Trend-in Ekspert Şurasının üzvü, professor Rza Təqizadə deyib. - Avropa İttifaqı bunu qəbul etməyə hazır deyil və İranla danışıqların uğursuz bitəcəyinə əvvəlcədən əmindir. Beləliklə, Aİ "ağıllı diplomatiya" adlı siyasət aparır, daha doğrusu, danışıqlar üçün qapıları açıq saxlamaqla yanaşı, İrana qarşı təzyiqi də gücləndirirlər".

Ötən həftənin sonunda Aİ-nin xarici işlər və təhlükəsizlik siyasəti üzrə ali nümayəndəsi Ketrin Eşton xəbər verib ki, İranın baş vasitəçisi Səid Cəlili "altılıq"la (BMT Təhlükəsizlik Şurasının beş daimi üzvü + Almaniya) noyabrın 10-dan sonra İranın nüvə proqramı ilə bağlı danışıqlara başlamağa razılıq verib.

Daha sonra İranın Ali Təhlükəsizlik Şurası ölkənin danışıqlar aparmaq üzrə hazır olduğunu təsdiq edib.

Təqizadənin sözlərinə görə, Avropa belə hesab edir ki, İran onların tələblərini yalnız ciddi hərbi hücüm və iqtisadi böhran zamanı yerinə yetirə bilər, lakin onlar hazırda İrana hücum etmək iqtidarında deyillər, ona görə də Tehrana qarşı iqtisadi və siyasi təzyiqlərin gücləndirilməsi səylərini birləşdirməyə çalışırlar.

İyulda Aİ ölkələrinin liderləri və XİN rəhbərləri Brüsseldə keçirilən görüşdə İrana qarşı əlavə sanksiyalar təklif ediblər. Məhdudiyyətlər ölkənin neft-qaz sektoruna olan investisiyaların dondurulması, müəyyən texnologiya və avadanlıqların verilməsinə qadağa, həmçinin, profilli xidmətlərin göstərilməsini nəzərdə tutub. Bundan əlavə, tədbirlər ticarət və bank sahəsində məhdudiyyətlər, həmçinin, bir sıra İran məmurlarının Avropa İttifaqına girişinə qadağanı nəzərdə tutur.

Oktyabrın 5-də bütün Aİ ölkələrinin XİN rəhbərləri Lüksemburqda keçirilən görüşdə İrana qarşı əlavə sanksiyaların tətbiq olunmasını bəyəniblər.

"Əlbəttə ki, İrana qarşı bu cür siyasət Tehranı Aİ ilə danışıqlar masasına tələsməyə məcbur edə bilməz, lakin bu cür yanaşma riskli, həmçinin, Avropa üçün qiymətli deyil, - Təqizadə deyib. - Onlar yaxşı bilirlər ki, hətta danışıqlar masası arxasında oturmağa razılaşsalar belə, istənilən halda İran gələcəkdə güzəştə getməyə hazırlaşmır".

Lakin İranın beynəlxalq münasibətlər üzrə eksperti Həsən Şəriətmədarinin fikrincə, sanksiyaların məqsədi İran hakimiyyətinin devrilməsi deyil.

"Hətta sanksiyaların İran iqtisadiyyatına təsiri zamanı hökumət təhlükəni hiss edərək strateji dəyişikliklər barədə qərar qəbul etməyəcək, - bu barədə Trend-ə telefonla Berlindən Şəriətmədari deyib. - Hesab edirəm ki, İran vaxt qazanmaq üçün əvvəlki mövqeyində dayanacaq və sanksiyaların təsirini azaltmaq üçün danışıqlarda iştirak edəcək. Lakin nüvə proqramı üzrə konkret danışıqlardan yayınacaq".

Sanksiyaların İranı nüvə proqramından imtina etməyə vadar edəcəyini düşünməyən Təl-Əviv universiteti yanında M.Dayan adına Yaxın Şərq və Afrika Araşdırmaları Mərkəzinin professoru Meir Litvak onunla razılaşır.

Litvak hesab edir ki, sanksiyaların əvvəlki kimi vacib olan iki məqsədi var: birincisi, heç olmasa daxildə İran elitasının bir neçə qrupunu məcbur etmək, danışıqlarda daha çevik istiqamətlərin tətbiqi məsələsinə baxmaqdır.

"Bu cür danışıqlar ən yaxşı halda İranın nüvə potensialına malik olmasında irəliləyişin dayandırılması və ləngidilməsinə gətirib çıxara bilər", - o deyib.

Bundan əlavə, Litvakın sözlərinə görə, sanksiyalar rejim üçün çətinliklərin yaradılmasına istiqamətlənib ki, bunun da nəticəsində ölkə hökuməti bütün diqqət, səy və ehtiyatlarını nüvə deyil, iqtisadi məsələlərə yönəltməyə məcbur olacaq.

Nüvə məsələləri üzrə ekspert Səid Yarinin fikrincə, Cəlili və Eşton arasında danışıqların mövzusu hər iki tərəf üçün ümumi olacaq, belə ki, 2008-2009-cu illərdə Tehran Modal proqramı (və yaxud keçmişdə İranın nüvə fəaliyyəti ilə bağlı aydınlaşdırılmamış problemlərin həlli üzrə iş planı) ilə bağlı BAEA-ın beş sualını cavablandırıb.

"İran tərəfindən ötən il irəli sürülmüş təkliflər çərçivəsində danışıqlar başlayarsa, belə hesab edirəm ki, bu, həvəsləndirici olacaq", - Trend-ə telefonla Tehrandan İranın milli maraqlarının müdafiəsi üzrə təşkilatın baş katibi Yari deyib.

Ötən ilin iyul ayında ABŞ Prezidenti Barak Obama İranı həmin ilin sentyabrına qədər "altılığ"ın gələcək nüvə tədqiqatlarından ticari üstünlüklərlə mübadilə şərtləri ilə imtina etməyi nəzərdə tutan təklifinə cavab verməyə çağırıb. Bundan sonra sentyabrda İran "altılığ"a dünyəvi atom energetikası və digər qlobal "çağırışları" əhatə edən təkliflər paketi təqdim edib.

Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi (BAEA) İdarəetmə Şurasının səs çoxluğu ilə İranı uranın zənginləşdirilməsi üzrə Qum şəhəri yaxınlığında ikinci zavodun inşasında ittiham edən qətnamə qəbul etməsi və Tehranı digər elan olunmamış nüvə obyektlərinin tikintisi ilə bağlı suallara cavab verməyə çağırmasından sonra İranın "altılıq"la danışıqları kəsilib.

Yari hesab edir ki, Qərb bu təkliflər çərçivəsində hər hansı bir nailiyyətin əldə olunmasına ümid etmir.

"Qərb İranın nüvə proqramı ilə bağlı paradoksal siyasət aparır, - o deyib. - Onlar İranla danışıqlara maraq göstərirlər, lakin bununla yanaşı, ölkəyə qarşı sanksiyaları ağırlaşdırırlar. Qərb danışıqlar masası arxasına oturmalıdır, lakin təzyiq göstərmək niyyəti ilə deyil".

İran uranın zənginləşdirilməsi üzrə işləri məhdudlaşdırmaqdan imtina etdiyinə görə iyunda BMT-nin Təhlükəsizlik Şurası ona qarşı 1929 saylı qətnamə qəbul edib. Sənədi Təhlükəsizlik Şurasının 15 üzvündən 12-si dəstəkləyib, Türkiyə və Braziliya əleyhinə çıxıblar, Livan isə bitərəf qalıb. Bu, Tehranın nüvə proqramı ilə bağlı beynəlxalq tələbləri yerinə yetirməməsi ucbatından Təhlükəsizlik Şurasının sanksiyalardan ibarət qəbul etdiyi dördüncü qətnamədir.

Təqizadənin sözlərinə görə, İranın Qərblə nüvə qarşıdurması ərəb-İsrail münaqişəsinə bənzəyir: bütün tərəflərdən çoxlu səylər var və lakin hələ də heç bir həll yoxdur.

"İranın nüvə problemi çoxtərəflidir və ona bir tərəfdən baxmaqla digər vacib tərəflərini əldən buraxmaq olar", - o deyib.

Materialın hazırlanmasında D.Xatınoğlu iştirak edib.

NATO baş katibinin xüsusi nümayəndəsi Əfqanıstanda göstərdiyi dəstəyə görə Azərbaycana minnətdarlığını bildirib
NATO baş katibinin xüsusi nümayəndəsi Əfqanıstanda göstərdiyi dəstəyə görə Azərbaycana minnətdarlığını bildirib
Ceyhun Bayramov İƏT Gənclər Forumunun prezidenti ilə görüşüb (FOTO)
Ceyhun Bayramov İƏT Gənclər Forumunun prezidenti ilə görüşüb (FOTO)
Baş nazir Türkiyənin Vitse-prezidentinə təbrik məktubu göndərib
Baş nazir Türkiyənin Vitse-prezidentinə təbrik məktubu göndərib
Loading Bars
Xəbər lenti
"Facebook" şirkəti adını dəyişdirdi
SOCAR yeni İstiqrazlar buraxacaq
"Cənub Qaz Dəhlizi" Rusiya qazına yeganə alternativdir - "The Economist"
Avropada qazın qiyməti min kubmetr üçün 900 dollardan aşağı düşüb
QDTİB Azərbaycanı Paris iqlim sazişi çərçivəsində öhdəliklərinin icrasında dəstəkləməyə hazırdır (ÖZƏL)
Bu il cəza çəkməkdən azad edilmiş neçə nəfərə sosial müavinət verilib? - AÇIQLAMA
NATO baş katibinin xüsusi nümayəndəsi Əfqanıstanda göstərdiyi dəstəyə görə Azərbaycana minnətdarlığını bildirib
Azərbaycanda otellərdən ən çox bu ölkələrin vətəndaşları istifadə edib
Mədə-bağırsaq xəstəliklərinin əsas səbəblərindən biri fast-food qidalarıdır - Həkim
Azərbaycanda mehmanxanaların gəlirlərinin məbləği açıqlanıb
Avropa Mərkəzi Bankı kreditlər üzrə uçot dərəcəsini dəyişməyib
Normadan artıq emal olunmuş qidaların orqanizmə təsiri
Qəbul imtahanlarında hansı dəyişikliklər olacaq?
Gəncədə “Nizami Gəncəvi İli”nə həsr olunmuş tədbir keçirilib (FOTO)
Ceyhun Bayramov İƏT Gənclər Forumunun prezidenti ilə görüşüb (FOTO)
Heydər Əliyevdən miras Azərbaycançılıq məfkurəsinin və ordu-xalq birliyinin təntənəsinə çevrilən tədbir keçirilib (FOTO)
Azərbaycan İnvestisiya və Mədəniyyət Sammiti çərçivəsində panel müzakirələr təşkil olunub (FOTO)
AMEA-nın bir neçə institutuna baş direktorlar seçilib
Baş nazir Türkiyənin Vitse-prezidentinə təbrik məktubu göndərib
Mingəçevir Dövlət Universiteti şəhid Yasən Əhmədovun xatirəsini anıb (FOTO)
Əli Əsədov Türkiyə Banklar Birliyinin İdarə Heyətinin sədri ilə görüşüb
Rusiya Cənubi Qafqazda kommunikasiyaların açılmasına xidmət edən addımlara sadiq qalmağı düzgün hesab edir - Zaxarova
Bu gün ölkədə 800-ə yaxın yaşayış məntəqəsi qazlaşdırılmayıb - Ruslan Əliyev
Fəal yaşlanma layihəsi çərçivəsində "Qəlbi cavanlar düşərgəsi" təşkil olunub (FOTO)
Kiyevdə karantin rejimi sərtləşdirilir
“SOCAR” Rumıniyada 66-cı yanacaqdoldurma məntəqəsini istifadəyə verib (FOTO)
Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə hazırlanan yeni resurs bazası ictimaiyyətə təqdim olunub (FOTO)
Abonentlərə verilən təbii qazın tərkibinə hava necə düşür? - Baş direktor AÇIQLADI
Tibb Universitetinin daha 5 qrupu distant təhsilə keçib
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda 2 420 nəfər COVID-19-a yoluxub, 29 nəfər vəfat edib
"Nar" qazi müəllimlər haqqında kitabın çapına dəstək olur
Qaradağda şəhid məzarları, abidələri və barelyeflərinin ətrafının abadlaşdırılması aksiyası keçirilib (FOTO)
“Qadın sahibkarlara dəstək sosial missiyamızın vacib hissəsidir", - Evgeniya Qaşikulina, AccessBank (FOTO)
"Azəriqaz" Smart sayğacları niyə mexaniki sayğacla əvəzləyir? - Baş direktor açıqladı
Ağdam ruhlar şəhərinə bənzəyir - Peter Erdeyi
Dövlət komitəsi İraqdan gətirilən azərbaycanlı uşaqlarla bağlı açıqlama yaydı
İki məhkəmə sədri Məhkəmə Hüquq Şurasına üzv seçildi
Üzdə plastik cərrahiyyə üsulları
Hava şəraiti qeyri-sabit olacaq, yağış yağacaq - PROQNOZ
"Barselona" müvəqqəti məşqçi təyin edib
Qəbələdə ətraf mühiti çirkləndirənlər cərimələnib
"Paşa Bank" Azərbaycanın startap ekosistemini dəstəkləyəcək
UNEC-də XVI Beynəlxalq Strateji İdarəetmə beynəlxalq konfrans işə başlayıb (FOTO)
DİN bir qrup qazinin torpaq sahəsi ilə bağlı mübahisəsinə aydınlıq gətirdi
Avtobusun şüşələri adam sıxlığından sınıb? - BNA açıqladı
Fuad Qəhrəmanlının qızına təcavüzdə təqsirləndirilən şəxsin şikayəti rədd edildi
Hərbi Dəniz Qüvvələrində "Ən yaxşı gəmilər divizionu" adı uğrunda müsabiqə keçirilib (VİDEO)
Şəhid adından saxta səhifə açaraq insanlardan pul tələb edən şəxs saxlanıldı (FOTO/VİDEO)
Azərbaycanda koronavirusa qarşı dördüncü doza vaksin vurdurmaq mümkündür - RƏSMİ
Diplomatlarla bağlı qanun layihəsi plenar iclasa tövsiyə olundu
769 şəhid və qazi ailəsinin içməli su təchizatı yaxşılaşdırılıb (FOTO)
Bir il öncə Bərdəyə atılan raketlər erməni terrorunun növbəti nümunəsi idi - Deputat
Həbsdə olan jurnalistin cinayət işi hakim icraatına verildi
Türkiyə və Azərbaycan iki qardaş ölkə kimi hər zaman bir-birinin yanındadır - Tamam Cəfərova
“Tut əlimdən” layihəsi: Agentlik sədri şəhid uşaqları ilə bir gün keçirib (FOTO)
Pedaqoji Universitetin qəhrəmanları (FOTO)
Bu il bal yarmarkasında ən çox cökə balı çatışa çıxarılıb (FOTO)
“AzerGold” QSC-nin şəhid əməkdaşı Rauf Əsgərovun xatirəsi anılıb (FOTO)
AHİK sədri Səttar Möhbalıyev türkiyəli həmkarları ilə görüşüb (FOTO)
Sahibkarlıq obyektlərində monitorinqlər keçirilir
Sabah Bakıda “Zəfər” yarmarkası keçiriləcək
Türkiyədə Azərbaycan əleyhinə kampaniya aparan telekanal cəzalandırılıb
Ermənistandan bəzi müsbət siqnallar alırıq - Hulusi Akar
Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin daha bir hakimi koronavirusa yoluxub
İraqda hərbi bazaya hücum olub
Prokuror Neftçalanın sabiq icra başçısına 11 il cəza istədi
İranda daha 159 nəfər koronavirusdan ölüb
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan-NATO əməkdaşlığı planında Rumıniya çox mühüm rol oynayır
Prezident İlham Əliyev: İkinci Qarabağ müharibəsi dövründə biz Qırğızıstan xalqının dəstəyini hiss edirdik
Prezident İlham Əliyev: Türkiyə Respublikası bu gün beynəlxalq arenada olduqca əhəmiyyətli yerə malikdir
Bu il səkkiz avtomobil yolunun tikintisi başa çatdırılıb
Ermənistan Azərbaycanla sərhədlərin delimitasiyası və demarkasiyasına başlamağa hazırdır
Azərbaycanda payızlıq əkin sahəsinin 81 faizi şumlanıb
Prezident İlham Əliyev Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanı təbrik edib
I və III qruplardakı dəyişiklik qəbul prosesinə necə təsir edəcək?
Bu şəxslərə 15 faiz sığorta ödənişi veriləcək
STAR neft emalı zavodu idxalı artırıb
Bu il Nar bayramı keçiriləcək? - AÇIQLAMA
Sabah hava yağışlı keçəcək
I qrupa informatika fənni 2023-cü ildə əlavə ediləcək - DİM sədri
Ermənistan İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı silahlanmada Azərbaycandan geri qalıb - Armen Sarkisyan
Rusiyada koronavirusa yoluxma və ölüm sayı rekord həddə çatıb
Bakıda sərnişin avtobusunda koronavirus xəstəsi saxlanıldı
Ermənistan prezidenti bu şərtlə istefa verməyə hazırdır
Bakıda küçədən qumbara tapıldı (FOTO/VİDEO)
Aşağı bal toplayanların seçim imkanı artacaq - Məleykə Abbaszadə
Dövlət Məşğulluq Agentliyində Sahibkar Qadınlar İB-nin nümayəndələri ilə görüş keçirilib (FOTO)
Bakının möhtəşəm Ağ Şəhər bulvarı (FOTOSESSİYA)
Britaniyada avtomobil istehsalı son 40 ildə ən aşağı səviyyəyə düşüb
Qəbələdə avtomobil piyadanı vuraraq öldürüb
Nərmin Quliyevanın qətli ilə bağlı məhkəmədə yenidən ziddiyyətlər yarandı
Türkiyə Ermənistanla münasibətlərin normallaşması məsələsində Azərbaycanla birgə hərəkət edir - Çavuşoğlu
Azərbaycan daha bir beynəlxalq reytinqdə mövqeyini yaxşılaşdırıb
“Bu ürəyin sayəsində…” - Şəhid Elmir Vəliyevin arzusuna və ölümsüzlüyünə qovuşduğu gün (FOTO/VİDEO)
Dövlət rüsumlarının məbləği dəyişdirilir
Ağdamda qazıntı zamanı iki şəxsin sümükləri aşkarlandı - RƏSMİ
Bərdədə erməni terrorunun qurbanları anılıb (FOTO)
Bir ilə 11300 ev və obyekt təmir-bərpa olunub - Erməni terrorundan zərərçəkənlər artıq yeni evlərinə köçüb (Trend TV ) (FOTO)
Nəsimi rayonunda ağacın dibi betondan təmizlənib
Bütün xəbərlər