Fikrət Yusifov: Müharibələrin və terrorun ali məqsədi - İqtisadi maraqlar

Fikrət Yusifov: Müharibələrin və terrorun ali məqsədi - İqtisadi maraqlar

Fikrət Yusifov

"Ekonomiks" Beynəlxalq İqtisadi Araşdırmalar Birliyinin sədri, iqtisad elmləri doktoru, professor

Bu gün bütün dünyanın diqqəti Fransanın paytaxtı Parisdə baş vermiş terror hadisəsinə yönəlib. Terrorun baş vermə səbəblərinə nə qədər dərindən baxılırsa baxılsın, bütün hallarda onun kökləri iqtisadi maraqlara söykənir. Sadə fəlsəfədir.

İnsan bütün ömrü boyu yaxşı yaşamaq uğrunda mübarizədədir. Bəşər övladının tarix boyu apardığı müharibələrin son məqsədi də həmişə daha yaxşı yaşayışı təmin etməkdən ibarət olub. İnsanın cəmiyyətdə daha yaxşı mövqe tutmaq uğrundakı mübarizəsi, siyasi partiyaların hakimiyyət uğrundakı mücadilə aparması, ölkələrin dünya siyasi müstəvisində daha güclü mövqe qazanmaq uğrunda savaş açması... məhz iqtisadi maraqlar kontekstində şərh olunmalıdır.

Belə bir deyimi hər birimiz eşitmişik - insanın başına nə gəlirsə tamahının üzündən gəlir. Tamahını idarə edə bilməyən insan odla oynayan pərvanə kimidir - o hər an yanıb məhv olmaq təhlükəsi ilə üz-üzədir. Tamahını idarə edə bilməyən dövlətlərin də aqibəti eyni olur. Düzdür, burada zaman bir qədər uzun ola bilir. Ancaq nə fərqi. Sonda tamahkir məğlub olur. Tarixə qısa bir ekskursiya edildikdə deyilənlərin həqiqət olduğunu hər kəs özü üçün bir daha aydın edə bilər. Burada gözlə görünməyən və təbii ki, tamaha söykənən instinktiv bir məqam var. Onu bəlkə də hər kəs deməyə cürət etmir. Meşədəki heyvanlar yaxşı yaşamaq uğrunda özlərindən zəiflərə necə güc göstərib onları məhv edirlərsə, insanlar da həyatda beləcə davranırlar. Dövlətləri də idarə edən insanlardır, sadəcə tamahın ölçüsü fərqlidir...

Parisdə baş vermiş terrorun da kökü həmin prinsiplərdən qaynaqlanır. Normal bir insan başqasının ölümünə sevinə bilməz. Fransa paytaxtında həyata keçrilmiş terror aktının nəticəsi də birmənalı şəkldə insanlığın daha bir faciəsi kimi qiymətləndirilməlidir. Lakin bu və buna bənzər hadisələrin kökündə dayanan səbəblər barədə danışarkən gərəkdir ki, hadislər soyuq başla analiz olunsun və yaxın tarixdə şahidi olduğumuz siyasi oyunlar xronoloji qaydada göz önünə gətirilsin. Zənnimizcə, "Niyə məhz Fransa?" kimi suallar ətrafında da baş sındırmağa ehtiyac yoxdur.

Hesab edirik ki, bu terror aktınının Avropa və ya ABŞ-ın hər hansı bir iri şəhərində törədilməsi, onun təşkilatçıları üçün elə bir əhəmiyyət kəsb etməyib. Sadəcə həmin vaxt bunu Parisdə həyata keçirmək üçün daha münbit şərait mövcud olub. Bu dəhşətli hadisəni törədənlər isə birbaşa Qərbin çörəyini yeyənlərdir. Burada gizlədiləsi heç nə yoxdur: Qərbin hazırladığı ölüm silahı idaretməni itirərək öz yaradıcılarını vurdu. İŞİD-in haradan qidalandığını və ümumiyyətlə niyə yaradıldığını bilməyən varmı? Lütfən, kimsə bu kimi məsələləri din faktoru ilə əlaqələndirməyə çalışmasın. Yaxın şərqdə üzün müddətdir ki, müşahidə olunan qanlı hadisələrin dinlə və dini dəyərlərlə heç bir əlaqəsi yoxdur. Bu proseslərin kökündə dünya güclərinin bir-birinə əzələ nümayiş etdirməsi, daha böyük əraziləri nəzarət altında saxlaması və nəticə etibarı ilə daha böyük və təsirli iqtisadi rıçaqlar əldə etmək kimi maraqlar dayanır. O ki, qaldı İŞİD-ə, onun mahiyyətində dinə, islama yaxın heç nə yoxudur.

Adını boş verin, bu ölüm mənbəyinin "atası" da "anası" da qərblidir... Eynicinslilərin nikahını demokratiyanın təntənəsi kimi bütün dünyaya sübut etməyə çalışanların demokratiya, insan haqları bayrağı altında Şərqi bir-birinə qarışdırması, Şərq insanının yüz illərlə formalaşmış yaşam tərzini bir zərbə ilə dağıtmaq həvəsi əks-effekt verdi və nəticədə İŞİD kimi qorxulu silahlar meydana çıxdı. İndi çoxları haqlı olaraq düşünür ki, Qərbin yaratdığı silah onun özünə qarşı yönəlib. Qərb ölkələri əsrlər boyu bir qaydada yaşayıb və bir qaydada idarə olunan xalqları mərhələli şəkildə deyil, qısa zaman kəsiyində "demokratiyaya uyğunlaşdırmaq, onları demokrayiyanın al bayrağı altında birləşdirmək" həvəsinə düşəndə bilməliydilər və hesablamalıydılar ki, bu, bəşəriyyətə hansı faciələri yaşadacaq...

Odur ki, indi ortada tam bir qanunauyğunluq var: Nə əkiblərsə, onu da becəririlər. Nə yazıq ki, yalnış atılan addımların, doğru olmayan qərarların bədəlini günahsız insanlar ödəyir - Şərqdə də belədir, Avropada da...

Başqalarına necə yaşamağı öyrətmək lazım deyil! Bu gün Qərbin Azərbaycana da demokratiya dərsi keçmək istəyinin arxasında ilk növbədə iqtisadi maraqlar dayanır. Bu maraqları reallaşdırmaq üçün onlar beş-on manat xatirinə müqəddəs olan nə varsa hamısını satmağa hazır olan bir qrup satqını güvənc yeri hesab edirlər. Ancaq yanılırlar. Çünki Azərbaycan nə İraq, nə Suriya nə də Şərqin hər hansı başqa ölkəsi deyil. Bu gün Azərbaycan demokratik yolla inkişafın bənzəri olmayan bir modelini ortaya qoyur. Azərbaycan tolerantlığın, multikulturalizmin hər bir dövlətə nümunə ola biləcək yüksək səviyyəsini nümayiş etdirir. Bizə demokratiya dərsi keçmək lazım deyil.

Çernoqoriya turistlərə sərhədlərini açır
Çernoqoriya turistlərə sərhədlərini açır
Türkiyəyə səfər edən Azərbaycan vətəndaşlarının sayı artıb
Türkiyəyə səfər edən Azərbaycan vətəndaşlarının sayı artıb
Azərbaycanda mehmanxanaların gəlirləri açıqlanıb
Azərbaycanda mehmanxanaların gəlirləri açıqlanıb
Loading Bars
Xəbər lenti
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Nic qəsəbəsində 1 saylı orta məktəbdə və Müqəddəs Yelisey adına Cotari kilsəsində olublar
"Türk Hava Yolları" Gəncəyə uçuşları bərpa edib (FOTO)
Sabahdan ictimai nəqliyyatın fəaliyyəti bərpa edilir
Azad olunmuş ərazilərdə yeni hərbi hissələrin açılışı olub (FOTO/VİDEO)
Piyada əleyhinə mina risklərinə həsr olunmuş beynəlxalq konfrans təşkil edilib
“Xarıbülbül” beynəlxalq musiqi festivalı Fransa mətbuatında (FOTO)
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Qəbələ Dəmir yolu Vağzalının və Ləki stansiyası-Qəbələ birxətli dəmir yolunun açılışında iştirak ediblər (FOTO)
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Qəbələnin Nic qəsəbəsindəki Müqəddəs Məryəm Ana Alban kilsəsində olublar
Prezident İlham Əliyev, birinci xanım Mehriban Əliyeva Qəbələdə yeni körpü və avtomobil yolunun bərpadan sonra istifadəyə verilməsi tədbirində iştirak ediblər
Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Qəbələ rayonuna səfərə gəliblər
“Xarıbülbül” musiqi festivalı: Şanlı Qələbəmizin musiqi paradı
Sabah 35 dərəcə isti olacaq
Adam oğurluğu səbəbindən axtarışda olan şəxslər saxlanıldı
Ermənistanda son sutkada 13 nəfər koronavirusdan ölüb
Gəncə sakinində “revolver” tipli tapança aşkarlanıb
İspaniyalı deputatların erməni təəssübkeşi qismində aksiya keçirmələri qəbuledilməzdir - Sevil Mikayılova
Balakəndə təhlükəsizlik kəmərindən istifadə etməyən sürücülər cərimələnib (FOTO)
Azərbaycan neftinin qiyməti bahalaşıb
Bakıda keçiriləcək "JARA 2022" festivalının tarixləri açıqlandı
Qarabağda sülhməramlılara qarşı təxribat xarakterli hərəkətlər olmayıb - Rusiya Müdafiə Nazirliyi
Saatlıda parklanma qaydalarını pozan sürücülər məsuliyyətə cəlb olunub
“Xarıbülbül” festivalı Qarabağın tarixi simasının bərpasını təcəssüm etdirir – Deputat
Qazax sakinində narkotik aşkarlanıb
AVRO-2020: Biletlər bu gündən satışdadır
Salyanda transformator yanıb
Çernoqoriya turistlərə sərhədlərini açır
Cənubi Koreya Azərbaycanda yeni layihələr icra edəcək
Zidan mövsümün sonunda "Real"dan ayrılacaq
Millət vəkili Arzu Nağıyev Tovuz və Gədəbəydə şəhid, qazi ailələri və seçicilərlə görüşüb (FOTO)
Sakit okeanda zəlzələ baş verib
Çində yeddi nəfər qasırğanın qurbanı olub
Çinin kosmik aparatı uğurla Marsın səthinə enib
Qəzzada evin vurulması nəticəsində 8 fələstinli həlak olub
İraqda ağır yol qəzası, sərnişinlər avtobusda yanıb
Meksikada narkotacirlərin hücumu nəticəsiəndə iki əsgər ölüb
Rusiya bu ölkələrlə hava əlaqələrini bərpa edir
İnigltərə çempionatı: "Mançester Siti" "Nyukasl"a qalib gəldi
"WhatsApp" yeni qaydalarını qəbul etməyən istifadəçilərə məhdudiyyətlər tətbiq edir
Abşeronda restoranda yanğın baş verib
İraqın şimalında türk əsgəri şəhid olub
Azərbaycan Premyer Liqasında növbəti turun oyun cədvəli açıqlanıb
Qəzza və İordanın Qərb sahilində gün ərzində 26 fələstinli ölüb, 600 nəfərdən çox yaralanıb
Dünyada ötən sutka koronavirusa 717 mindən çox yoluxma qeydə alınıb - ÜST
Suriyadan İsrailə üç raket buraxılıb
"Amazon" ilin sonuna qədər İngiltərədə 10 min yeni iş yeri yaradacaq
Ukraynanın Səhiyyə naziri istefa etdi
"Facebook" və "İnstagram"ın işində qüsurlar yaranıb
DİN itkin düşən qadınla bağlı əhaliyə müraciət edib (FOTO)
Balakəndə evdə yanğın olub
Ukrayna iqtisadiyyat və infrastruktur nazirləri istefa ediblər
Sahibə Qafarovanın Türkiyə Böyük Millət Məclisinin Sədri ilə telefon danışığı olub
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva rəsmi "İnstagram" hesabında Qarabağdan növbəti görüntülər paylaşıb (FOTO/VİDEO)
Füzulidə ev yanıb
Azərbaycanda ötən ay bahalaşan və ucuzlaşan məhsullar bunlar olub
Bakıda restoranda qaz balonu partlayıb, 4 nəfər xəsarət alıb
"Xarıbülbül” festivalı ilə dünyaya bir sıra mesajlar vermiş olduq - Tural Gəncəliyev
Azərbaycan vasitəsilə 10 milyon tondan artıq yük daşınıb
Ceyhun Bayramov ilə Avropa Xarici Fəaliyyət Xidmətinin Baş katibi arasında telefon danışığı olub
Azərbaycanda COVID-19-a qarşı peyvənd olunanların SAYI açıqlanıb​​​
Azərbaycanda 1 262 nəfər COVID-19-dan sağalıb, 326 nəfər yoluxub
Saatlıda gecə saatlarında fəaliyyət göstərən çayxana aşkarlanıb
İndoneziya sahillərində 6,8 bal gücündə zəlzələ olub
Ceyhun Bayramovla Filip Riker arasında telefon danışığı olub
Aprel ayında 11 uşaq övladlığa verilib
Əfqanıstanın dövlət başçısı Prezident İlham Əliyevə telefonla zəng edib
AVRO-2020: Bakıdakı oyunların biletləri satışa çıxarılır
Yasamalda gəncin intihar etməsi faktı ilə bağlı araşdırma aparılır
Sərxoş sürücülər 2 nəfərin ölümünə səbəb olub
Zabrat şossesində yolun bir zolağı hərəkət üçün məhdudlaşdırılıb
"Avro-2020"nin rəsmi mahnısı müəyyənləşib
İranda daha 202 nəfər koronavirusdan ölüb
Makron öz sözləri ilə ATƏT Minsk qrupunun tabutuna son mismarı vurdu - Rusiyalı tarixçi
Azad olunmuş ərazilərdə indiyədək 20 modul və konteyner tipli hərbi hissə istifadəyə verilib (FOTO)
RAGB-nin sədri Leyla Əliyevanın təşəbbüsü ilə Volqoqradda Regionlararası forum keçirilib (FOTO)
Qaxda təhlükəsizlik kəmərindən istifadə etməyən sürücülərə qarşı reyd olub (FOTO)
Sabah hava necə olacaq?
Şuşada 30 ildən sonra “Xarıbülbül” festivalının keçirilməsi dünyaya bir mesaj idi - Deputat
Hacıqabul sakinləri narkotikə görə saxlanıldı (FOTO)
Azərbaycan nefti ucuzlaşıb
Birjalarda neft qiymətləri necədir?
126 müəssisədən Rusiyaya pomidor ixracına icazə verilib
Fransa prezidenti Makron öz erməni "sevgisindən" əl çəkmir - Deputat
“Nar”ın “Oxu saatı” layihəsinin növbəti qiraətçisi Zülfiyyə Xanbabayeva olacaq (FOTO)
İki rayonda qaz xətləri yenilənir (FOTO)
“Xarıbülbül” musiqi festivalının mədəni və siyasi əhəmiyyəti böyükdür - Deputat
Biləsuvarda standartlara cavab verməyən avtomobillərin sürücüləri məsuliyyətə cəlb olunub
Müdafiə naziri azad olunmuş ərazilərdə yerləşən HHMQ bölmələrində olub (FOTO)
Tokio Olimpiadasının əleyhinə olan petisiya 350 mindən çox imza toplayıb
Bu gün Azərbaycan premyer liqasında 27-ci turun oyunları keçiriləcək
Qazaxda çayxana yanıb
Azərbaycan tarixinin ən mühüm mədəniyyət hadisəsi: "Xarıbülbül" festivalı milli birlik və həmrəyliyin nümayişi oldu
Diametri 200 m-ə qədər olan asteroid Yer kürəsinə yaxınlaşacaq
Kolumbiyada 4,3 bal gücündə zəlzələ baş verib
ABŞ-da atışma zamanı doqquz nəfər yaralanıb
BMT-nin Baş katibi Qəzza zolağı və İsraildə döyüşlərə son qoyulmasını tələb etdi
Qəzza və İsraildə zolağa daxil olması barədə məlumatlar təkzib edilib
Həmas hərəkatı İsrailin Aşkelon və Aşdod istiqamətində 150 ​​raket atıb
BMT Təhlükəsizlik Şurası İsrail və Qəzza zolağındakı vəziyyəti müzakirə edəcək
İsrail ordusunun hava və quru qoşunları Qəzza zolağına hücuma başlayıb
"Borussiya" beşinci dəfə Almaniya kubokunun qalibi oldu
Bütün xəbərlər