Bahar Muradova: Azərbaycan dilinin korlanmasına yönəlmiş süni təzyiqlər var

Bahar Muradova: Azərbaycan dilinin korlanmasına yönəlmiş süni təzyiqlər var

Azərbaycan, Bakı, 29 dekabr /Trend, müxbir İ.İzzət/

Bu gün hər bir Azərbaycan vətəndaşı Azərbaycan dilinin qorunması ilə bağlı qanunlarımızda əksini tapan müddəaların həyatımızın da normasına çevrilməsi üçün çox ciddi mübarizə aparmalıdır. Bu qanunların yerinə yetirilməsinə cavabdeh olan müvafiq qurumlar isə bu məsələyə çox ciddi diqqət yetirməlidirlər. Çünki bu, çox ciddi məsələdir və həm elmi, həm ictimai, həm də siyasi baxımdan çox böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bunu Trend-ə açıqlamasında Milli Məclis sədrinin müavini Bahar Muradova bildirib.

Vitse-spikerin sözlərinə görə, Azərbaycan dilinin tətbiqi, qorunması və inkişafı ilə bağlı Azərbaycan qanunvericiliyində kifayət qədər baza var. Ona görə də bu gün dilimizi qorumaq üçün çıxış yolu yalnız qanunvericiliyə dəyişiklik və ya əlavələr etməkdə deyil. Bunun üçün digər vasitələr də var: "Bu dil bizim ulu babalarımızın dilidir və əsrlərin süzgəcindən keçərək bu günümüzədək gəlib çatıb. Bu dilə hər dövrün müəyyən təsiri olub və bundan sonra da olacaq, çünki dil statik olaraq qala bilməz. Dil daim dəyişikliyə meyillidir. Bugünkü ictimai-siyasi həyatda rast gəldiyimiz hadisələr hər yerdə olduğu kimi, dilimizdə də izini qoyur. Elmi yeniliklər, yeni texnologiyalar, yeni terminlər və məfhumlar meydana gəlir. Bunların dildə öz əksini tapması üçün həm təbii yollar, həm də digər təsir tədbirləri mövcuddur.

Əlbəttə ki, dilin təbii yolla dəyişməsi, yeniliklərin əmələ gəlməsi özlüyündə daha yaxşıdır. Çünki dilin lüğət tərkibinə o sözlər daxil olur ki, mütləq əksəriyyət tərəfindən işlənilir, qəbul olunur və fikri daha yaxşı ifadə etməyə kömək edir. Bunu nəzərə alaraq, sonra o sözlər dilin lüğət tərkibinə daxil edilir. Əgər dilimizə gələn yeniliklər nəinki fikrin daha yaxşı ifadə olunmasına kömək etmir, əksinə onun anlaşılması üçün çətinliklər yaradırsa, təbii ki, onun dilimizə daxil olmasının qarşısı alınmalıdır".

B.Muradovanın fikrincə, burada süni amillər daha çox rol oynayır: "Bu, əsasən ayrı-ayrı şəxslərin, xüsusilə jurnalistika sahəsində ayrı-ayrı fərdlərin dili, yazıları, sözləri, idadələri, fikirləri, yaxud da ayrı-ayrı ölkələrdə yaşayaraq müxtəlif dillərin təsirləri altında danışanların, fikrini yazılı şəkildə ifadə edənlərin dilə gətirdikləri "yeniliklər" olur. Elmi-texniki tərəqqi, İKT-nin inkişafı dilimizə insanların çoxunun anlamadığı bir çox terminlər gətirir. Bu, özünü daha çox sosial şəbəkələrdə, xüsusilə müasir gəncliyin dilində göstərir. Əlbəttə ki, bunların çoxu jarqonlardır və onların dilə gətirilməsi mütləq deyil. Bunun üçün həm dilçi mütəxəssislər, alimlər, o cümlədən Azərbaycan dilində danışan hər kəs bütün bunların fərqində olmalı və bu dilin təmizliyi, saflığı uğrunda mübarizədə iştirak etməlidir. Bu, bizim hamımızın dilidir, bu, bizim dövlətimizin, millətimizin dilidir, rəsmi dilimizdir. Yad ünsürlərin Azərbaycan dilinə asanlıqla yol tapmasının qarşısını almaq lazımdır. Bu məsələdə fikir adamları, qələm əhli, alimlərimiz xüsusi rol oynayır".

Parlament sədrinin müavini qeyd edib ki, bəziləri özlərini ətrafdakılara süni şəkildə guya daha müasir, daha fərqli görünmək xatirinə bəzən Azərbaycan dilinə yad olan sözlərdən istifadə edir ki, bu da yolverilməzdir: "Bu gün ictimaiyyətin gözü qarşısında olan, məşhur insanların, siyasi xadimlərin, şou-biznes nümayəndələrinin, gəncliyin simpatiya bəslədiyi şəxslərin fikir və danışıqları böyük əhəmiyyət daşıyır. İnsanlar kimi özünə kumir seçibsə, onun fikir və ifadələrini təkrarlamağı daha çox xoşlayırlar. Bəziləri, xüsusən gənclər guya daha müasir, daha fərqli görünmək xatirinə bəzən yad olan bir çox ifadələri və sözləri işlətməyə meyilli olurlar. Bu zaman gəncliyin dili ilə orta və yaşlı nəslin dili arasında kəskin fərqlər yaranır. Çox təəssüf ki, artıq hazırda bu problem sezilməkdədir".

B.Muradova qeyd edib ki, reklam işi ilə məşğul olanlar "Reklam haqqında" və "Dövlət dili haqqında" qanunların müddəalarına əməl etməlidirlər: "Televiziyalar, xüsusilə radiolar tərəfdən dilimizin korlanmasına yönəlmiş süni təzyiqlər var. Xüsusən diceylər (DJ). Çünki onların elə "özünəməxsus" dili var ki, onu heç də hamı anlaya bilmir. Əlbəttə ki, bunların qarşısını tam şəkildə almaq mümkün olmasa da, onları nizamlamaq mümkündür. Bunun üçün də ilk növbədə Azərbaycan dövlətinin və dilmizin qanunları əsas götürülməlidir. Dilimizin ahəng qanununa, onun işlənmə qaydalarına, ifadə vasitələrinə uyğun gəlməyən sözlər, ifadələr, söz birləşmələri yazılı dilimizdə öz əksini tapmamalıdır".

Vitse-spiker hesab edir ki, son zamanlar Azərbaycan dilinin korlanmasında kütləvi informasiya vasitələrinin daha çox rolu var: "Kütləvi informasiya vasitələrində çox vaxt qrammatik qaydalar zamana, şəxsə görə pozulur, adicə heca qaydalarına əməl olunmur, vurğular düzgün işlənmir. Artıq Azərbaycan dilinin intonasiyası tam fərqli bir istiqamətə yönləndirilir. Bu gün KİV-lərdə eşitdiyimiz intonasiyalar çoxumuza yaddır. Azərbaycan dilinin çox gözəl musiqisi, ahəng qanunu var. Bu dilin ahəng qanununa tabe olmayan sözlər dildə yad səslənir. Vaxtilə dilimizə keçən sözlərin bir çoxunu, müəyyən səsləri və hərfləri dəyişmək yolu ilə dilimizin ahəng qanununa tabe etdirmişik, özününküləşdirmişik. Yəni elə ifadələr var ki, onlar olduğu kimi işlənməlidir, elə ifadələr də var ki, Azərbaycan dilində onun qarşılığı tapılmalıdır. Qarşılığı tapılmadığı təqdirdə isə eləsi qəbul olunmlıdır ki, dilimiz onu qəbul eləsin".

Millət vəkilinin fikrincə, bu sahədə örnək götürə biləcəyimiz müəyyən nümunələr - Azərbaycanın görkəmli ictmai-siyasi xadimləri var: "Bu dildə danışan, yazan, gözəl sənət əsərləri yaradan yazıçılarımız, şairlərimiz, ictimai və siyasi xadimlərimiz var. Məsələn, ümummilli liderimiz Heydər Əliyevin rəvan, səlis nitqi əsl Azərbaycan dilinə nümunədir. O, dilin bütün qayda-qanunlarına riayət etməklə, Azərbaycan dilinin intonasiyasını, ritorikasını yerində və zamanında işlətməyi bacaran bir şəxsiyyət idi. Bu gün onun davamçısı Prezident İlham Əliyevdir. O, Azərbaycan dilinin qanunlarına tam mənasında əməl edərək hər kəsin, ən ucqar kənddə yaşayan, hətta təhsil almayan bir şəxsin də başa düşdüyü, eləcə də ən təkmil elmə, biliyə, savada malik insanların da qəbul etdiyi və bütün məqamları ilə razılaşdığı çox gözəl bir dildə danışır.

Hesab edirəm ki, bu gün həm qanunvericiliyimiz, həm dilimizin qayda-qanunları, o cümlədən hər birimizin içindəki Azərbaycan dili ilə bağlı müəyyən etməli və əməl etməli olduğumuz daxili qaydalarımız bizə imkan verir ki, Azərbaycan dilinin saflığını, gözəlliliyini qoruyaq. Hər kəs istər reklam işində, istər əsərlərin yaradılmasında, istər siyasi polemikada, istər ictimai müzakirələrdə Azərbaycan dilinin qaydalarına əməl etməlidir. Bu dili qorumaq bizim hər birimizin vəzifəsidir".

Son 10 ildə elektrik enerjisinin istehsalında 39,7 faiz artım əldə edilib - Nazir
Son 10 ildə elektrik enerjisinin istehsalında 39,7 faiz artım əldə edilib - Nazir
“Xudafərin” və “Qız Qalası” hidroqovşaqları Azərbaycana illik 368 milyon kVt/saat  enerji istehsalına imkan yaradacaq
“Xudafərin” və “Qız Qalası” hidroqovşaqları Azərbaycana illik 368 milyon kVt/saat enerji istehsalına imkan yaradacaq
"OPEC plus" ölkələri sazişi tam şəkildə icra etmək barədə razılığa gəliblər
"OPEC plus" ölkələri sazişi tam şəkildə icra etmək barədə razılığa gəliblər
Loading Bars
Xəbər lenti
Tarix yazan qəhrəmanlarımız - Onları tanıyaq (FOTO)
VPN ilə bağlı əhaliyə xəbərdarlıq
İtalyan professor: Azərbaycan Ermənistanı güzəştə məcbur etmək üçün vacib olan hücum və müdafiə sistemlərinə malikdir
Yeni şanlı tarixin zirvəsi - Şuşa
Dövlət başçısının apardığı siyasət nəticəsini verdi - Deputat
Ermənistan silahlı qüvvələrinin Qubadlı istiqamətindəki bölmələri məhv edilib (VİDEO)
Ermənistanın cinayətlərinə beynəlxalq birliyin müəyyən dairələri susqunluq nümayiş etdirir - Deputat
Peşəkar jurnalist Hi Pinq Çinin Sinxua agentliyinin prezidenti təyin edilib
Gəncəyə növbəti raket atəşini qətiyyətlə pisləyirəm - Qazaxıstan səfiri
Ermənistanın növbəti PUA-sı məhv edilib
Ali Məhkəmə erməni terroru ilə bağlı bəyanat yayıb
Düşmənin hərbi texnikaları və canlı qüvvəsi məhv edilib (VİDEO)
Xudafərin istiqamətində hərbi əməliyyatların aparılması barədə düşmənin yaydığı xəbər cəfəngiyatdır - Hikmət Hacıyev
Ermənilər Xudafərini birdəfəlik unutsunlar - Anar Eyvazov
Düşmən itki verərək geri çəkilib - Müdafiə Nazirliyi
Bəzi vətəndaşların sosial şəbəkələrdə hərbi məlumatları yayması hərbi sirri pozur - Anar Eyvazov
Virusa yoluxma statistikasında dalğalanma hansı səbəbdən baş verir?
ABŞ-da 58 mindən çox koronavirusa yoluxma qeydə alınıb
Gəncə istiqamətində Ermənistanın PUA-sı məhv edilib
Koronavirusa yoluxanlarda sonradan hansı fəsadlar ola bilər? - Həkim açıqladı
A-Qroup Gəncə terrorunda ata, ana, bacısını itirən Xədicə-nin yetkinlik yaşına qədər bütün tibbi xərclərini öz üzərinə götürüb
Ermənistan qlobal təxribatçıların əlaltısıdır - Xarici KİV-lər
Kastamonu Universitetində təhsil alan azərbaycanlı gənclərdən Azərbaycan dəstək (FOTO)
Hindistanın Şri Şri Universitetində Azərbaycanın Müstəqillik Günü münasibətilə tədbir keçirilib
İşğaldan azad olunmuş Zəngilan şəhərinin “Azersky” peykindən əldə edilmiş təsviri
Kamal Kılıçdaroğlu Prezident İlham Əliyevə məktub göndərib
Xudafərinlə bağlı erməni tərəfinin yaydığı məlumat dezinformasiyadır - Müdafiə Nazirliyi
Təhsil Nazirliyi Zəngilanın təhsil statistikasını açıqlayıb
KOB-ların maliyyə resurslarına çıxış imkanlarına dair bankların iştirakı ilə vebinar keçirilib
Ermənistan vergi güzəştlərini ləğv edir - Büdcə tükənir
Ciddi karantin qaydaları tətbiq etmədən də koronavirusa qalib gəlmək olar - MÜTƏXƏSSİS
Ombudsman Ermənistanın Gəncə şəhərini ballistik raket atəşinə tutması barədə hesabat hazırlayıb
Azərbaycanlı qardaşlarımızın yanında olmağa davam edəcəyik - Hulusi Akar
Ermənistan ordusu tərəfindən yaşayış məntəqələrimiz atəşə tutulub
Xudafərin körpülərinin UNESCO-nun Dünya Mədəni İrs Siyahısına salınması məqsədilə tədbirlər keçiriləcək
Bakıda pik saatlar üçün 100 ehtiyat avtobus ayrıldı
Azərbaycanda 584 nəfər COVID-19-a yoluxdu, 128 nəfər sağaldı, 5 nəfər vəfat etdi
Xalqımız bir daha əmin oldu ki, Prezident İlham Əliyev hansı məqamda nəyi necə etməyi bilir - Deputat
Prezident İlham Əliyev sözümüzün imzamız qədər əhəmiyyətli olduğunu bir daha dünyaya nümayiş etdirir - Vüqar Rəhimzadə
Mərkəzi Gömrük Hospitalının travmatoloqu Ramin Rzayev canlı yayımda çıxış edəcək
Oktyabrın 21-də manatın dollara qarşı məzənnəsi
Prezident İlham Əliyev: Əziz xalqım bilsin ki, hər kəndin, hər yüksəkliyin götürülməsi böyük rəşadət tələb edir
“WhatsApp”ın veb versiyasında gözlənilən funksiya işə düşür
Ermənilər tərəfindən mülki əhalimizə qarşı törədilən cinayət faktları üzrə 37 cinayət işi başlanıb
Prezident İlham Əliyev: Bu gün nəyi demək mümkündürsə onu deyirik
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva: Füzuli, Cəbrayıl, Xocavənd və Zəngilan rayonlarının bir sıra kəndlərinin və Zəngilan şəhərinin işğaldan azad olunması münasibətilə xalqımızı təbrik edirəm!
Prezident İlham Əliyev: Bu yalançıları biz bundan sonra da qovacağıq
1, 5 və 50 manatlıq pul nişanları yeni dizaynda tədavülə buraxılır (FOTO)
Prezident İlham Əliyev: Ermənistan hələ nə qədər gec deyil bəyanat verməlidir ki, işğal edilmiş torpaqlardan çıxıram
Prezident İlham Əliyev: Təkbaşına vuruşuruq, hər kəs bunu bilir
Prezident İlham Əliyev düşmənin məhv edilən və ələ keçirilən hərbi texnikalarının siyahısını açıqlayıb
İslamofobiya və türkofobiya Ermənistanın əsas xəstəliyidir - Türkiyə Prezident Administrasiyası
Azərbaycan Prezidenti: Ermənistan rəhbərliyi artıq bizim qarşımızda diz çöküb, onlara layiq olan yeri göstərmişik
Rusiyada 16 mindən çox yoluxma qeydə alınıb
Ankarada Ermənistanın Gəncə terroruna etiraz olaraq avtoyürüş keçirilib (FOTO)
Ermənistan növbəti itkilərini açıqlayıb
Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan döyüş əməliyyatını beynəlxalq birlik tərəfindən tanınan öz ərazisində aparır
Prezident İlham Əliyev: Düşmənin başını yaran yumruğumuz bizim birliyimiz, məqsədyönlü fəaliyyətdir
Ermənilər Tərtəri atəşə tutdu, 2 mülki şəxs həlak oldu
Bu gün qazanılan uğurlar bir-iki günün yox, illərdir aparılan uzaqgörən siyasətin nəticəsidir - Deputat
Azərbaycan Prezidenti: Onlar, sadəcə olaraq, bizi və beynəlxalq vasitəçiləri aldadırdılar
Prezident İlham Əliyev: Biz Böyük Qayıdışın astanasındayıq
Azərbaycan Bayrağı Zəngilan şəhərində (VİDEO)
Prezident İlham Əliyev Xocavənd rayonunun isğaldan azad edilən Vəng kəndinə Çinarlı adı verib
Prezident İlham Əliyev: Zəngilan şəhəri və 24 kənd işğaldan azad olunub
Prezident İlham Əliyev: Müzəffər Azərbaycan Ordusu döyüş meydanında yeni qələbələr qazanır
Kolleclərin boş qalan plan yerlərinə qəbulun nəticələri elan olunub
İranda sutka ərzində 5 min nəfərdən çox şəxs koronavirusa yoluxub
Ermənistanın dinc insanları hədəfə almasını dünyanın görməsi vacibdir - Mustafa Şentop
Ermənistan Müdafiə Nazirliyi növbəti dəfə geri çəkildiklərini etiraf etdi
Prezident İlham Əliyev xalqa müraciət edib (FOTO) (YENİLƏNİB)
Ermənilərin Azərbaycan Ordusu qarşısında tab gətirə bilməməsi gözlənilən idi - Ekspert
Yerəvanda təcili toplantı: Separatçı rejimin sabiq "lider"ləri Paşinyandan izahat tələb edir
Təkcə düşmənlə deyil, onunla əlbir olan silah alverçiləri, terrorçularla da mübarizə aparırıq - Ekspert
Türkiyə parlamentinin sədri Gəncədədir (FOTO/VİDEO)
Ermənistanın indiki rəhbərliyi real problemləri həll etməyi bacarmır - Rusiyalı siyasi texnoloq
Düşmənin xeyli sayda canlı qüvvəsi və hərbi texnikası məhv edilib (VİDEO)
Ermənistan sosial şəbəkələrdə Azərbaycan adından əsgərlərimizə yardım adı altında vəsait toplayır - FOTO
Tapqaraqoyunluda qaz təchizatının bərpasına başlanılır (FOTO)
Ermənilər bütün saytlarda və sosial şəbəkələrdə çox aktiv şəkildə bizi izləyir - Hərbi ekspert
ADA Universitetinin xarici məzunları Azərbaycana həsr edilən kitab yazıblar
Gənclər təşkilatları arasında vətənpərvərlik istiqamətində layihə müraciətlərinin nəticələri açıqlanıb
Vətən Müharibəsindəki şanlı qələbəmiz müasir tariximizdə yeni səhifələr açacaq - Rektor
Xristian dini icma rəhbərləri ABŞ konqresinə təqdim olunmuş qətnamə layihəsinə etiraz edib
Ceyhun Bayramov Türkiyə parlamentinin sədri ilə görüşüb (FOTO)
Ayaq burxulan zaman nə etmək lazımdır?
Cəbhəyanı bölgələrdə fəaliyyət göstərən sahibkarlara dəstək göstərilib
Koronavirus cəbhəyə ötürülərsə, Ordumuz bir deyil, iki düşmənlə mübarizə aparmaq məcburiyyətində qalacaq - Ekspert
Ermənistana ordumuz qarşısında daha 10-15 gün dayana bilmək üçün ən azı 2-3 milyardlıq hərbi dəstək edilməlidir - Ekspert
Gəncə, Tərtər, Beyləqana ölümcül zərbələr barədə xəbərlər məni dəhşətə gətirib - Baronessa Nikolson
Ermənistanın raket zərbələri Gəncədəki alman tarixi və mədəni irsi üçün təhlükə mənbəyidir
Sabah yağış yağacaq, külək əsəcək
Tərtər və Ağdam rayonlarının əraziləri atəşə tutulur - Müdafiə Nazirliyi
Azərbaycanda qızıl ucuzlaşıb
Azərbaycanın ərazi bütövlüyü tezliklə tam təmin olunacaq - Rusiyalı partiya sədri
Azərbaycan Ordusu tarix yazır - Onları siz də tanıyın (FOTO)
Biz birlikdə güclüyük! Bu çağırışı unutmayın - Elmira Süleymanovadan müraciət
Azərbaycanda ali təhsil diplomlarının tanınması ilə bağlı yeni qaydalar müəyyənləşir
Ermənistanın hücumları nəticəsində Gəncədə zərər çəkmiş şəxslərə Ombudsmanın təşəbbüsü ilə psixoloji yardım göstərilib (FOTO)
Azərbaycanda transplantasiya obyekti olan orqan və toxumaların siyahısı müəyyənləşdi
Bütün xəbərlər