Ərəb torpaqlarında yeni dövlətlər

Ərəb torpaqlarında yeni dövlətlər

Rufiz Hafizoğlu, Trend-in Ərəb xəbərlər xidmətinin rəhbəri

Son günlər ən çox müzakirə olunan mövzulardan biri də İraqın şimalındakı kürd administrasiyasının müstəqil "Kürdüstan dövləti"nin qurulması haqqında bəyanatları və mərkəzi hökumətlə administrasiya arasında iqtisadi məsələlərdə yaranan ciddi fikir ayrılığıdır.

Belə ki, ölkənin şimalındakı kürd administrasiyasının rəhbəri Məsud Bərzani son bəyanatlarında bu il martın 21-də İraqın şımalında müstəqil "Kürdüstan dövləti"nin elan ediləcəyini açıqlayıb. Müstəqil "Kürdüstan dövləti"nin elanı təyin edilən vaxtda gözlənilsə də, bəzi səbəblərdən bu baş vermədi. Administrasiya rəhbəri İraqın "əş-Şərqiyyə" televiziyasına verdiyi son açıqlamasında isə regionda kürdlərə qarşı zülm edildiyini, lakin kürdlərin də gec-tez bir dövlətinin olacağını bildirdi.

"Söylədiklərim bir gerçəkdir, kürdlər ərəblərdən, farslardan, nə də türklərdən əskik deyil. Kürdlər millət olaraq bir neçə dövlət ərazisində bölünüblər və onlara öz dövlətlərini qurmağa imkan verilməyib", - Bərzani bildirib. Bərzani onu da qeyd edib ki, kürdlər hər an elan edilə biləcək dövlətimizin müjdəsini gözləyirlər.

İlk baxışdan Bərzaninin söylədikləri bir o qədər ciddi təəssürat yaratmasa da, ölkənin iqtisadi həyatında baş verən son hadisələr nəzərə alınarsa, kürd liderin bəyanatlarının gözlənildiyindən də ciddi olduğu aydın olar. Belə ki, kürd administrasiyası mərkəzi hökumətin rəyi olmadan Birləşmiş Ştatların "Exxon Mobil" şirkəti ilə administrasiya ərazisində neft kəşfiyyatı və hasilatı üzrə müqavilə imzaladı. İraq mərkəzi hökuməti imzalanan müqavilənin qeyri-qanuni olduğunu bildirdikdən sonra "Exxon Mobil" Şimali İraqda müvəqqəti olaraq fəaliyyətini dayandırdı.

Aprelin 2-də isə kürd administrasiyası İraq mərkəzi hökumətinə neft təchizatını dayandırdı. Bərzani hökuməti bu addımı mərkəzi hökumətin onlara 1,5 milyard dollar borcu olması ilə izah etdi.

Hadisələrin belə gedişatı bir daha onu göstərir ki, Bərzani hökuməti müstəqil "Kürdüstan"ın yaradılması və mərkəzi hökumətin təsir dairəsindən çıxmaq üçün sadəcə siyasi mübarizə deyil, eyni zamanda, iqtisadi təzyiq vasitələrindən də istifadə edəcək.

Baş verən hadisələrin fonunda ən maraqlı açıqlama İraq mərkəzi hökumətindən gəldi. Trend-ə açıqlama verən mənbə kürd administrasiyasının nefti qanunsuz şəkildə ixrac etdiyini bildirdi. Açıqlamada o da qeyd olunur ki, İraqa ixrac edilən neftin dayandırılması kürd administrasiyasının büdcəsinə də ciddi zərbədir və əgər administrasiya bundan narahat deyilsə, deməli, o, nefti alternativ yollarla satmaqla öz büdcəsini doldurur.

İraq administrasiyasının dənizə çıxışı olmadığını və qonşu Suriyadakı qeyri-sabit vəziyyət nəzərə alınarsa, neftin satılması üçün yeganə alternativin Türkiyə ərazisi olduğunu görmək olar. Lakin bu o anlama gəlmir ki, kürd administrasiyası dənizə çıxış üçün daim Türkiyə ərazisindən istifadə edəcək. Ehtimallar onu söyləməyə əsas verir ki, Bərzaninin "Kürdüstan dövləti"ni elan etməməyinin və Suriya müxalifətinin İstanbulda keçirilən toplantısında Demokratik Birlik Partiyasının (Partiya Yekîtiya Demokrat) Suriyanın digər siyasi qruplarından fərqli olaraq, ölkənin ərazi bütövlüyünün qorunması haqqında razılığa gəlməməyinin əsas səbəblərindən biri də sadəcə vaxt qazanmaqdır.

Bəşşar Əsədin hakimiyyətdən getməsi və Suriyanın şimalında yaşayan kürdlərin "azadlıq" mübarizəsinə başlaması ilə Barzanı hökumətinin müstəqil "Kürdüstan dövləti"ni elan edəcəyi istisna edilmir. Bu isə İraqın parçalanacağı istiqamətində atılan ən ciddi addımlardan biridir.

Təbii ki, İraqda sadəcə kürdlərin siyasi aktivliyinin olmasını düşünmək bir o qədər də inandırıcı deyil. Səddam rejiminin süqutundan sonra ölkədə şiə müsəlmanların simasında İran amilinin güclənməsi də yaxın zamanlarda regionda ciddi dəyişikliyin - yeni şiə dövlətinin olacağından xəbər verir. Hər nə qədər qəribə olsa da, bu istiqamətdə artıq ciddi addımlar atılmaqdadır. Hətta, bəzi ərəb şiə mütəfəkkirləri Bəhreyndəki siyasi böhrandan sonra regionda "yeni şiə dövləti"nin olmasının labüdlüyünü bildiriblər.

Bütün bunlar onu söyləməyə əsas verir ki, Yaxın Şərqin ərəb dövlətlərində gec də olsa yeni dövlətlər qurula bilər.

SOCAR "Cənub Qaz Dəhlizi"nə investisiya həcmini açıqlayıb
SOCAR "Cənub Qaz Dəhlizi"nə investisiya həcmini açıqlayıb
Bərpa olunan enerji sahəsinə əlavə investisiyaların cəlbi üzrə tədbirlərin icrası müzakirə edilib
Bərpa olunan enerji sahəsinə əlavə investisiyaların cəlbi üzrə tədbirlərin icrası müzakirə edilib
Ötən ay “Azəriqaz”da 3132 yeni abonent qeydiyyata alınıb
Ötən ay “Azəriqaz”da 3132 yeni abonent qeydiyyata alınıb
Loading Bars
Xəbər lenti
Finlandiya 20 Avropa ölkəsi sərhədlərini açır
Türkiyə XİN: Erməni təcavüzü cavabsız qalmayacaq
Müdafiə Nazirliyi: Ermənistan silahlı qüvvələri Tovuz rayonunun Ağdam kəndini 120 millimetrlik minaatanlardan atəşə tutub
Venesuelada 5,2 bal gücündə zəlzələ baş verib
Azərbaycan-Ermənistan dövlət sərhədinin Tovuz istiqamətində vəziyyət yenidən gərginləşib
Ermənistan hakimiyyəti erməni cəmiyyətində onlara qarşı vəziyyət gərginləşdiyi dövrdə "Qarabağ kartı"ndan istifadə edir - Hərbi ekspert
Tovuz sakinləri şəhidi alqışlarla qarşılayıb (VİDEO)
ÜST: Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 230 mindən çox artıb
Azərbaycanda koronavirusla bağlı aparılan testlərin sayı açıqlandı
Azərbaycanın milli aviadaşıyıcısı həmyerlilərimizi Moskvadan vətənə çatdırıb (FOTO)
Müdafiə Nazirliyi düşmən hücumunun qarşısını alınarkən şəhid olan hərbi qulluqçularımızın adlarını açıqladı
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 194 min nəfəri ötüb
Elman Nəsirov: Birləşmiş millətlər təşkilatı Azərbaycanı regional lider və qlobal təşəbbüslər dövləti hesab edir
Tovuzda sakinlər ordumuza dəstək nümayiş etdirib (FOTO)
Cəlil Xəlilov: Azərbaycan ordusu bu gün bir daha sübut etdi ki, istənilən təxribatın qarşısını almağa qadirdir
Qazaxda "Opel" "Şakman"la toqquşdu
Yaponiyada son sutkada 400 nəfərdə koronavirus aşkarlanıb
Sahil Kərimli: Qüdrətli Azərbaycan Ordusu yenə düşmənə öz gücünü göstərdi
Yağışların yağması çaylarda sululuğun artmasına səbəb olub
XİN: Ermənistan bu kimi təxribatçı əməlləri ilə üçüncü ölkələri Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinə cəlb etməyə çalışır
Ağstafada top mərmisi zərərsizləşdirilib (FOTO)
Video layihə: PREZİDENT. Müstəqillik. Təhlükəsizlik. Rifah 12.07.2020 tarixli bölüm
Müdafiə Nazirliyi: Heç bir ərazi itkisinə yol verilməyib
Hikmət Hacıyev: Ermənistan daha da kəskinləşən sosial-iqtisadi problemlər fonunda vəziyyəti gərginləşdirmək və ölkədaxili problemlərdən diqqəti yayındırmağa çalışır
Ekspres xətlər üzrə avrobusların üçün yeni müvəqqəti dayanacaqlar müəyyən edilib (FOTO)
Peşə təhsili üzrə teledərslərin 13 iyul cədvəli
İtki verən düşmən geri otuzdurulub, 2 nəfər şəhidimiz var, 5 nəfər isə yaralanıb - RƏSMİ (ƏLAVƏ OLUNUB)
Azərbaycanda daha 520 nəfər koronavirusa yoluxdu, 486 nəfər sağaldı, 8 nəfər öldü
Qənirə Paşayeva: BMT səviyyəsində məhz Azərbaycanın təşəbbüskarlıqları dəfələrlə öz parlaq ifadəsini tapıb
XİN Hafiz Paşayevə həyat yoldaşının vəfatı ilə bağlı başsağlığı verib
AQTA daha 74 obyektdə pozuntular aşkarlayıb (FOTO)
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Bəhram Bağırzadə ilə telefonla danışıb
Sumqayıtda yaşadığı evi qanunsuz tərk edən daha bir aktiv koronavirus xəstəsi saxlanıb (VİDEO)
Rəşad Mahmudov: Koronavirusa yoluxan həkim Teymur Cəfərov EKMO cihazına qoşulub
Yevlaxda qanunsuz fəaliyyət göstərən kafe aşkar edilib
Xalq artisti Nəzakət Teymurova koronavirusa yoluxub
SOCAR "Cənub Qaz Dəhlizi"nə investisiya həcmini açıqlayıb
Ağcabədi sakinindən tüfəng və marixuana götürülüb (FOTO)
Güclü yağış Gəncədə bir sıra fəsadlar törədib (FOTO)
Sevil Mikayılova: Bütün dünyanın diqqəti Azərbaycan Prezidentinin təşəbbüskarı olduğu tədbirə yönəlib
Paytaxtda gücləndirilmiş nəzarət-profilaktik tədbirləri davam etdirilir (FOTO)
Ceyhun Məmmədov: 166 ölkə arasında Azərbaycanın 54-cü pillədə qərarlaşması ölkəmiz üçün böyük uğurdur
Sumqayıtda küllü miqdarda patron aşkar edilib (FOTO)
Gürcüstandan təxliyə olunacaq Azərbaycan vətəndaşlarında COVID-19 aşkarlanmayıb
Gürcüstanın paytaxtında partlayış baş verib
Faktiki hava: Bəzi yerlərdə şimşək çaxıb, arabir yağış yağıb
Qazaxda tank əleyhinə raket tapılıb (FOTO)
Vüsal Qasımlı: Azərbaycan elektron hökumətin inkişafına görə dünyada “yüksək liqa”dadır
Çinin şimalında zəlzələ baş verib
Atəşkəs rejimi 43 dəfə pozulub
Qırğızıstanda zəlzələ baş verib
ABŞ-da baş verən atışmada 2 polis əməkdaşı həlak olub
Bir qrup rusiyalı həkim pandemiya ilə mübarizədə kömək etmək üçün Azərbaycana gəlir
Şirvanda yanğın olub
Məşhur hindistanlı aktyor koronavirus diaqnozu ilə xəstəxanaya yerləşdirilib
Qazaxda hərbi təyinatı olmayan metal əşya tapılıb
ABŞ-da sutkada 71 mindən çox insan koronavirusa yoluxub
Binəqədidə yaşayış binasında yanğın olub
İranda yaşayış binasında qaz partlayıb
FHN: Yağış sularının dolduğu ərazilərdə təxirəsalınmaz tədbirlər həyata keçirilir
Moskvada koronavirusdan daha 27 nəfər ölüb
Türkiyədə koronavirusdan sağalanların sayı 193 min nəfəri ötüb
ÜST: Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 219 mindən çox artıb
213 obyektdə sanitar-epidemioloji tələblər pozulub
Azərbaycanda koronavirusla bağlı aparılan testlərin sayı açıqlandı
Ananı məqsədlərinə alət edən qardaşlar: Emin və Mehman Hüseynovlar nəyi demək istəmirlər? - TƏFƏRRÜATLAR (VİDEO)
Abşeronda avtomobil yanıb
DİN, Baş Prokurorluq və Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi keçirdikləri birgə əməliyyatla bağlı məlumat yaydı (VİDEO)
Nepalda sel və torpaq sürüşməsi qurbanlarının sayı 40-a çatıb
Rusiyada ermənilərin Polad Bülbüloğluna qarşı təxribatı baş tutmadı
Azərbaycan XİN: Ermənistan rəhbərliyi apardıqları siyasətə görə Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli məsələsində tamamilə tək qalıblar
Çində zavodda partlayış baş verib
Baş Nazir bağlanan 3 bankla bağlı Konstitusiya Məhkəməsinə sorğu gondərdi
“Nar” və TƏBİB “Günün Qəhrəmanları” müsabiqəsinə start verir
Azərbaycanda havanın temperaturu 38 dərəcəyə yüksələcək
BMT Baş Assambleyasının 31-ci xüsusi iclasının ilkin gündəliyi dərc olunub
Pendirin orqanizmə faydaları və təhlükələri
Heydər Əliyev Fondu daha bir şəhid ailəsinə dəstək oldu (VİDEO)
Qırğızıstanda ötən gün 552 nəfər koronavirusa yoluxub
Azərbaycanda koronavirusdan sağalan 90 yaşlı nənə - Onu siz də tanıyın (VİDEO)
Bağ evində narkotik əkib-becərən keçmiş məhkum saxlanılıb (FOTO)
Nazirlik verilən 190 manata qarpız alaraq parçalayan şəxslə bağlı məsələyə münasibət bildirdi
ABŞ-da 66 mindən çox yoluxma qeydə alındı
Prokurorluq Ucar sakininin döyülərək öldürülməsi ilə bağlı məlumat yayıb
Nazirlik bəzi şəxslərin 190 manat almaması ilə bağlı suallara aydınlıq gətirdi
AzMİU-nun magistratura səviyyəsinə onlayn qeydiyyat davam edir
Xızıda körpünün altından 13 ədəd zenit top mərmisi və patronlar tapıldı (FOTO)
Azərbaycan “Davamlı inkişaf məqsədləri indeksi” üzrə 54-cü yerdə qərarlaşaraq bütün qonşularını geridə qoyub - Bəhruz Quliyev
Azərbaycanda daha 531 nəfər koronavirusa yoluxdu, 514 nəfər sağaldı, 6 nəfər öldü
Cəlilabadda karantini pozan 6 obyekt aşkarlanıb
Prezident İlham Əliyev Monteneqronun Prezidentini təbrik edib
Ekspert: Pik saatlarda yalnız avtobuslarla Bakının sərnişindaşıma tələbatını ödəmək çətindir
Azər Badamov: Azərbaycan BMT-nin hesabatında tutduğu mövqeyinə görə regional liderdir
Şəkidə təkrar qarğıdalı əkini aparılır (FOTO)
İsmayıllıda 900 kq-dan artıq narkotik vasitə məhv edilib i(FOTO)
Nizami rayonunda parkın içində tikilən qanunsuz obyekt sökülüb (VİDEO)
AzMİU tələbələri Şuşanın memarlıq abidələrinin bərpa eskiz layihələrini hazırlayıblar (FOTO)
Özbəkistanda həftəsonu günlərində özünütəcrid rejimi tətbiq olunacaq
Nizami Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsindən azad edildi - SƏRƏNCAM
Baş Nazir kolleclərlə bağlı qərar imzalayıb
Bütün xəbərlər