Trend-in Avropa redaksiyasının icmalçısı Elmira Tarıverdiyeva
Cənubi Qafqazın geosiyasi landşaftının dəyişməsi son vaxtlar Moskva və Tbilsi arasında cərəyan edən vəziyyətdə öz əksini tapıb.
Çərşənbə günü Gürcüstan Daxili İşlər Nazirliyi cari ilin sentyabr-noyabr aylarında ABŞ səfirliyi, Gürcüstan Leyboristlər Partiyasının ofisi yanındakı vağzalda baş verən bir sıra partlayışların təşkilində şübhəli bilinən altı nəfərin həbsini elan edib. Gürcüstan DİN-in versiyasına görə, həbs olunanlar Gürcüstandan təcrid edilən Abxaziya ərazisində olan Rusiya ordusunun zabiti, Baş Kəşfiyyat İdarəsinin əməkdaşı Yevgeni Borisovun əmri ilə hərəkət ediblər. Rusiya tərəfi Tbilisidəki partlayışların ona aidiyyəti olmadığını bildirir. Bu hal Rusiya tərəfinin Gürcüstan ərazisində təxribatçılıq fəaliyyəti ilə məşğul olması haqqında ilk ittiham deyil. Təxminən bir ay bundan əvvəl Gürcüstan hakimiyyəti guya Rusiyanın hərbi kəşfiyyatına işləyən onlarla casusun ifşa olunmasını elan edib.
Lakin vəziyyətin tam münaqişəli olması ilə yanaşı, Gürcüstan Moskvanı partlayışların təşkilində birbaşa günahlandırmayıb, əksinə, Abxaziya ərazisində olan mayor Borisovun sorğu-sual edilməsi üçün kömək istəyib.
Bu, müəyyən dərəcədə şübhəli üsulla olsa da, 2008-ci ilin müharibəsindən sonra Moskva ilə dialoq qurmaq istəyən Gürcüstan hakimiyyətinin siyasi kursunun dəyişməsini nümayiş etdirən nümunəvi misaldır. Əslində rəsmi Tbilisinin sadəcə olaraq başqa çıxış yolu yoxdur.
Tam aydındır ki, Rusiya və Qərbin münasibətləri möhkəmlənərək əməkdaşlığın yeni səviyyəsinə çıxır, bu isə o deməkdir ki, Gürcüstanın ərazi bütövlüyünün tam dəstəklənməsi ilə yanaşı, Qərb münaqişə tərəflərindən heç birinə üstünlük verməyəcək.
"ABŞ administrasiyası Gürcüstan sayəsində Rusiya ilə yaxşı münasibətləri və ya Rusiya sayəsində Gürcüstanla yaxşı münasibətləri seçməkdən prinsipcə imtina edir", - çərşənbə axşamı ABŞ Prezidentinin Rusiya üzrə müşaviri Maykl Makfol bildirib. Məlumatı İTAR-TASS yayıb.
ABŞ-Rusiya münasibətlərində "artıq yüklənmə"nin nəticəsi Rusiya-Aİ və Rusiya-NATO arasında etimad iqliminin yaxşılaşdırılması olub ki, bunu da noyabrın sonunda Lissabonda keçirilən alyansın sammiti tam miqyasda nümayiş etdirdi. Keçirilən görüş blok və Rusiyanın Əfqanıstandakı birgə fəaliyyəti haqqında sazişi təsdiq edib, İrana qarşı vahid cəbhəni möhkəmləndirib və Rusiya və Avropanın raket hücumundan müdafiə sistemlərinin qarşılıqlı fəaliyyət məsələsinə yeni razılaşmalar gətirib.
Bununla yanaşı, Vaşinqtonun formal olaraq Gürcüstanın NATO-ya üzv olmaq hüququnu tam dəstəkləməsinə baxmayaraq, əslində Tbilisinin yaxın perspektivdə alyansın tərkibinə daxil olmaq imkanı demək olar ki, yoxdur. Birincisi, NATO belə ciddi ərazi problemləri olan ölkəni öz tərkibinə qəbul etməyə hazır deyil. İkincisi, texniki baxımdan Gürcüstanın alyansa hansı sərhədlərlə, ərazisində Rusiya hərbi bazalarının yerləşdiyi separatçı regionlarla və ya da bunlarsız qəbul edilməsi aydın deyil. Bu isə qondarma respublikaların müstəqilliklərinin avtomatik tanınması deməkdir.
Məğlubiyyət təhlükəsini başa düşən Prezident Mixail Saakaşvili noyabrın 23-də Avropa Parlamentində səsləndirdiyi xarici siyasətin yeni konturlarını formalaşdırıb.
Saakaşvili Starsburqdakı çıxışında və dekabrın əvvəlində ATƏT-in Astana sammitində bəyan edib ki, Rusiya tərəfindən Abxaziya və Cənubi Osetiyanın tanınmasından sonra "işğal edilmiş 20 faiz torpaqlar"ın qaytarılmasına görə vuruşmayacaq. Bundan başqa, Gürcüstan lideri hamının qarşısında Moskvanı dialoqa çağırıb. Güc tətbiqindən açıq-aydın imtina və dialoqa çağırış Tbilisinin Qərbi Avropanın paytaxtlarında və Vaşinqtonda mövqelərinin möhkəmləndirilməsinə yönələn diplomatik mesajdır.
Bununla yanaşı, Moskva ilə dialoq qurmaq istəyən Tbilisi Rusiyanın Ümumdünya Ticarət Təşkilatına daxil olması faktorundan istifadə etməyə çalışır. Gürcüstan Rusiyanın ÜTT-yə daxil olmasının qarşısını almaq hüququna malikdir, bu isə gələn ilin əvvəlində baş verməlidir.
"İstisna edilmir ki, Moskva və Tbilisi arasında Rusiyanın ÜTT-yə daxil olması barədə danışıqlar başlaya bilər", - Trend-ə Gürcüstan Baş nazirinin mətbuat katibi Nikoloz Mçedlişvili deyib.
Yeri gəlmişkən, bu yaxınlarda Gürcüstan xarici işlər nazirinin birinci müavini vəzifəsinə Rusiya üzrə təcrübəli mütəxəssis Nikoloz Vaşakidze təyin edilib. Bir neçə il bundan əvvəl Vaşakidze diplomat kimi Rusiya bazalarının Gürcüstandan çıxarılması üzrə danışıqlarda iştirak edib, bundan sonra Tbilisidə Rusiya Araşdırmaları İnstitutuna başçılıq edib və Gürcüstan müdafiə nazirinin birinci müavini vəzifəsində işləyib.
Lakin Tbilisinin barışıq üçün atdığı bir neçə addıma baxmayaraq, Moskva Cənubi Qafqaz qonşusu ilə dialoqun mümkünlüyünə baxmağa hələ ki hazır deyil. Yəqin ona görə ki, belə lazımi dialoq üçün ilk çağırışlar Rusiya casuslarının Gürcüstanda ifşa edilməsi ilə bağlı cərəyan edən informasiya fonunda səslənir.
