Qlobal maliyyə böhranı və İslam alternativi – TrendNews - un icmalçısı

Qlobal maliyyə böhranı və İslam alternativi – TrendNews - un icmalçısı

Bəhram Həsənov - Trend Agentliyi Yaxın Şərq redaksiyasının icmalçısı

Dünya maliyyə böhranı kapitalist sisteminin və bank işinin ciddi şəkildə tənqid olunmasına, hətta bəzi mütəxəssislər tərəfindən artıq bu sistemin çökməsilə bağlı bəyanatlar səsləndirilməsinə səbəb olub. Bu böhran qarşısında sosialist sistemini yenidən canlandırmaq ideyası o qədər də maraqla qarşılanmayıb.

Mütəxəssislərin indiki mərhələdə ən çox üzərində işlədikləri məsələ islahatlar vasitəsilə kapitalist sisteminin daxilindəki bank işinin təkmilləşdirilməsidir. Müasir bank sistemlərinin işi, əsasən, faiz dərəcələrindən asılıdır. Əmlakın alqısı və ya şəxsi işin yaradılması üçün banka müraciət etmiş müştəriyə pul borc verilir. Müştəri bu məbləği bankın müəyyən etdiyi faizlərlə qaytarmalıdır. Bankın əsas gəliri məhz belə faizlərdən formalaşır.

Lakin bu sistemdə ən riskli məqamlardan biri bankdan kredit götürən müştərinin iflasa uğramasıdır.

Müasir bank sistemində bu riski minimuma endirmək üçün müəyyən nəzarət mexanizmləri mövcud olsa da, qlobal maliyyə böhranı vəziyyətin heç də həmişə nəzarətdə saxlanıla bilməyəcəyini göstərib.

Müəyyən bir dövrdə bəzi səhmlərin dəyərinin artdığı vaxtda, xeyli müştəri banklardan kreditlər alaraq, qiymətli kağızlara sərmayə yatırır. Lakin bir müddət sonra sərmayə qoyulan səhmlərin ciddi ucuzlaşması müştərilərin iflasına səbəb olur, götürülmüş bank krediti isə, borca çevrilir. Bu hal hazırki maliyyə böhranında olduğu kimi, kütləvi hal aldıqda bankların işləmə mexanizmi tamamilə iflic olur, 100 milyonlarla , bəzən milyardlarla dollar əmanət tamamilə "əriyir." Qlobal maliyyə böhranından sonra müasir maliyyə və bankçılıq sisteminin alternativləri müzakirə edilməyə başanılıb. Bu alternativlər arasında ən çox diqqət çəkən İslam bankçılıq sistemidir.

Son zamanlar dünya maliyyə sistemində yaranmış problemlərə baxmayaraq, islam maliyyə bazarı son üç ildə hər il 15 % artıb. Hazırda dünyada islami qaydalarla idarə olunan 700 milyard dollarlıq maliyyə sərmayəsi var. Maliyyə böhranının İslam banklarına əhəmiyyətli təsir göstərməməsi bu bankların işləmə mexanizminə diqqətin artmasına səbəb olub. Türkiyənin Timetürk informasiya agentliyinin Financial Times - a istinadən verdiyi məlumata görə, artıq Yaponiya hökuməti ölkənin bankçılıq sistemində İslam bankçılıq sisteminə uyğun islahatlar aparmağa başlayıb. Belə sistemə marağın əsas səbəblərindən biri onun riskləri konpensasiya edən iş mexanizmidir.

İslam bankçılığının əsas xüsusiyyətlərindən biri onun borcları almaması və satmamasıdır. Sistemdə pulu faizə vermək və ya almaq qadağandır. İslam banklarının kapitalı əmanətçilərlə gəlir ortaqlığına əsaslanan əməkdaşlığa əsaslanır. Əmanətçinin öz kapitalının istifadəsini izləmək hüququ var.

Bankdan kredit götürmək istəyən müştərilərə nəqd pul əvəzinə, onun almaq istədiyi konkret mülk, obyekt və yaxud fiziki dəyəri olan hər hansı bir şey bank tərəfindən satın alınaraq, verilir. Konkret varlığı olmayan obyektləri, məsələn, səhmləri almaq olmaz.

Bank müştərinin tələb etdiyi daşınan və yaxud daşınmaz əmlakı aldıqdan sonra bu obyektin üzərinə müəyyən miqdarda gəlir payı qoyaraq, onu müştəriyə satır. Müştəri bankın ödədiyi miqdarı əvvəlcədən razılaşdırılmış qaydada müəyyən mərhələlərlə ödəyir.

Burada islam bankçılığını müasir bank sistemindən ayıran iki əsas cəhət diqqəti cəlb edir: müştərinin faiz yükündən azad olması və daşınan yaxud daşınmaz əmlaka sərmayə yatırımının spekulyasiyalara görə yox, real bazar qiymətlərinə görə həyata keçirilməsi.

Muasir bank sistemində gələcəkdə hansı dəyərə sahib olacağı məlum olmayan səhmlərə banklardan faizli borclar alınaraq sərmayə yatırıldığı halda, islam bank sistemində daşınan yaxud daşınmaz əmlaka real bazar qiymətlərindən hərəkətlə və əmlakın birbaşa özünü satın almaqla sərmayə qoyulur. Sözsüz, bu cür bir mexanizmlə işləyən bank sistemi risklərdən sığortalanır. İslam maliyyə və bank sistemini müasir maliyyə sisteminə alternativ edən də məhz risklərən sığortalanmasıdır.

Mədəniyyət Nazirliyi Canəli Əkbərovun ölümü ilə bağlı nekroloq yayıb
Mədəniyyət Nazirliyi Canəli Əkbərovun ölümü ilə bağlı nekroloq yayıb
Xalq artisti Canəli Əkbərov vəfat edib
Xalq artisti Canəli Əkbərov vəfat edib
Film çəkilişi zamanı operatoru güllələyən Alek Bolduin sərbəst buraxılıb
Film çəkilişi zamanı operatoru güllələyən Alek Bolduin sərbəst buraxılıb
Loading Bars
Xəbər lenti
"Rik" tropik fırtınası Meksikanın Sakit okean sahillərində yaranıb
Türkiyədə son sutkada koronavirusdan 30 302 nəfər sağalıb
Pakistanın şimal-şərqində iğtişaşlar zamanı üç polis əməkdaşı ölüb
Mədəniyyət Nazirliyi Canəli Əkbərovun ölümü ilə bağlı nekroloq yayıb
Gəncə sakini mənzildə halsız vəziyyətdə aşkar edilib
44 günlük Vətən müharibəsinin xronikası: 23 oktyabr
"Apple" ardıcıl doqquz ildir ki, dünyanın ən qiymətli brendi olaraq qalır
Yaponiya öz "nüvə potensialını" bərpa edəcək
Xalq artisti Canəli Əkbərov vəfat edib
ABŞ-da Əfqanıstanlı qaçqınlara yardım üçün 976 milyon dollara qədər vəsait ayrılacaq
Zəngilanın iqtisadi və turizm baxımından böyük potensialı var - ŞƏRH
Türk Dünyası (turkic.world) layihəsi İstanbulda keçirilən Türk Şurasının Media forumunda təqdim olunub (FOTO)
Azərbaycan əhalisinin banklarda nə qədər pulu var? - RƏSMİ
DGK sədri "Xanoba" gömrük postunda aparılan tikinti işləri ilə tanış olub
Prezident İlham Əliyevin işğaldan azad edilmiş ərazilərin ictimaiyyət nümayəndələri ilə hər bir görüşü Böyük Qayıdışın təqdimatıdır - Vüqar Rəhimzadə
Fransa məhkəməsi Hadrutun keçmiş separatçı rəhbərliyi ilə imzalanmış daha bir qanunsuz sənədi ləğv etdi
Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrdə taktiki-xüsusi təlim davam edir (VİDEO)
Ağdam sakini bıçaqlanıb
Şərqşünaslıq İnstitutunun əməkdaşı Liviyada beynəlxalq konfransda çıxış edib (FOTO)
Azərbaycanda bankların cəmi aktivləri 34 milyard manatı ötüb
Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı Ramiz Qasımovun anım mərasimi keçirilib (FOTO)
Suraxanıda narkotiklə bağlı 48 nəfər tutulub
Eldəniz Səlimovun ibtidai istintaqı tamamlanıb, cinayət işi məhkəməyə göndərilib
İsveçdə reper güllələnib
Ələt qəsəbəsində Şəhid İbrahimov Elnurun anım mərasimi keçirilib (FOTO)
Zakir Həsənov Kəlbəcər və Laçında döyüş mövqelərinə baxış keçirib (FOTO/VİDEO)
Azərbaycanda indiyədək COVID-19 əleyhinə peyvənd olunanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanda 2 112 nəfər COVID-19-a yoluxub, 18 nəfər vəfat edib
Moskvada 20-yə yaxın aviareys təxirə salınıb
Oktyabrın 25-nə USD/AZN rəsmi məzənnəsi
Şirvanda "patı" satan şəxs saxlanılıb
Zəngəzur dəhlizi, Moskvada üçtərəfli İşçi Qrupun səkkizinci görüşü - “Əsas məsələ”də MÜZAKİRƏ (VİDEO)
Şəhid, Vətən Müharibəsi qəhrəmanı polkovnik leytenant Qasımov Ramizin xatirə gecəsi keçirilib
Naxçıvanın turizm potensialı mediatur çərçivəsində nümayiş olunub (FOTO)
Peyvənd olunmayan taksi sürücüləri cərimələndi (FOTO/VİDEO)
Emin Hacıyev MDB parlamentarilərinə Qarabağın bərpasından danışdı (FOTO)
Azərbaycan-İran sərhədinin azad olunan hissəsində aşkarlanan minaların sayı açıqlanıb (FOTO)
AzMİU-da koronavirusa qarşı təkrar dezinfeksiya işləri aparılıb (FOTO)
Saatlıda Nərimanov kəndi və məcburi köçkün qəsəbəsinin içməli su təchizatı yenilənib (FOTO)
“İnnovasiyalar Mərkəzi” əməkdaşlarının və startapçıların qazilərlə görüşü təşkil olunub (FOTO)
Havanın temperaturu aşağı enəcək, bəzi rayonlara qar yağacaq
Azercell növbəti dəfə ISO 37001:2016 “Antikorrupsiya idarəetmə sistemi” standartlarına uyğunluq sertifikatına layiq görüldü
Dövlət qulluğunda 209 vakansiya üzrə müsahibələrin vaxtı müəyyənləşib
AzMİU-nun kollektivi Vətən müharibəsi şəhidlərinin məzarlarını ziyarət edib (FOTO)
İstehlaka yararsız qida məhsulları məhv edilib
Türkiyə kəşfiyyatçıları PKK liderini zərərsizləşdirib
İqtisadiyyat naziri 7-ci Dünya İnvestisiya Forumunda çıxış edib (FOTO)
Azad olunan rayonlarda yeni inşa edilən hərbi obyektlər istifadəyə verilib (FOTO/VİDEO)
Təhsillə bağlı iki qanun layihəsi Milli Məclisin plenar iclasına tövsiyə olunub (FOTO)
Abşeronda minik avtomobili yanıb
Şəhid general Polad Həşimov “Avrasiyaya Hizmət Ödülü”nə layiq görülüb (FOTO)
Xırdalanda iki nəfərin öldüyü kütləvi davanın digər iştirakçılarına da hökm oxundu
Prezident İlham Əliyev Macarıstanın dövlət başçısını təbrik edib
Turistlərin sevimli məkanı İçərişəhərdən FOTOREPORTAJ
Abşeronda şəhidlərə il mərasimi keçirilib (FOTO)
FHN-in Zığdakı hospitalının sabiq baş həkiminin məhkəməsində şahidlər dindirildi
Gəncənin sabiq icra başçısına sui-qəsddə təqsirləndirilən 3 nəfərin cəzası azaldıldı
Dövlət qulluğunda vəzifə tutmaq istəyənlər üçün imtahan keçiriləcək
Azərbaycan Türkiyə ilə minatəmizləmə sahəsində əməkdaşlığı genişləndirəcək - Vüqar Süleymanov
Ölkə üzrə payız ağac əkininə başlanılıb (FOTO)
Ötən ilin noyabrından indiyədək 18 min hektardan çox ərazi təmizlənib - ANAMA sədri
Bakı sakinləri eyvanlarından Prezident İlham Əliyev və Birinci xanım Mehriban Əliyevanı salamladılar (FOTO)
Dövlət Xidmətinin keçmiş rəisi mənimsədiyi 6 milyon manatı ödəyib
Azərbaycan nümayəndə heyəti Özbəkistanda prezident seçkilərini müşahidə edir
Şəhidlərimiz Azərbaycanın qəhrəmanlıq tarixini yenidən yazdılar - Şəhid Xudayarın anası
KOBİA Azərbaycanda alternativ enerjinin inkişafına hərtərəfli dəstək göstərməyə hazırdır
Rusiyada koronavirusdan gündəlik ölüm sayında yeni antirekord qeydə alınıb
Bakıda daha bir məktəb distant tədrisə keçib
Cəlilabadda karantini pozan restoran cərimələnib
Avropada enerji qiymətlərinin artması əhalini çıxılmaz vəziyyətə salıb (VİDEO)
Azərbaycanda dövriyyədə 22 milyarddan çox pul var
General-mayor Mustafa Nəsirovun 100 illik yubileyi qeyd edilib
İlahiyyat İnstitutunun dekanı Beynəlxalq Türkologiya Konqresində onlayn iştirak edib (FOTO)
Şəhid Vüsal İsmayılzadənin anım günü keçirilib (FOTO)
Mingəçevir su anbarına balıq körpələri buraxılıb (FOTO)
Ötən ay itkin düşən 69 yaşlı şəxs axtarılır (FOTO)
Naftalanda küçələr təmir edilir (FOTO)
Norm şirkəti “Qarabağın Bərpa, Yenidənqurma və İnkişafı” sərgisində iştirak edir (FOTO)
Suraxanı rayonunda 50-yə yaxın narkotik alverçisi saxlanılıb (FOTO/VİDEO)
"Məişət zorakılığı media müstəvisində" mövzusunda təlim keçirilib
Film çəkilişi zamanı operatoru güllələyən Alek Bolduin sərbəst buraxılıb
Azərbaycanda sentyabrda gündəlik xam neft hasilatının həcmi açıqlanıb
Adaptiv Strateji İdarəetmə Proqramı yeni qrupların təliminə başlayır
Azərbaycanda bank kartlarının sayı artıb
Prezident İlham Əliyev, Birinci xanım Mehriban Əliyeva və qızları Leyla Əliyeva Bakıda DOST İnklüziv İnkişaf və Yaradıcılıq Mərkəzinin açılışında iştirak ediblər (FOTO/VİDEO) (YENİLƏNİB)
Prezident İlham Əliyev, Birinci xanım Mehriban Əliyeva və qızları Leyla Əliyeva Milli Gimnastika Arenasının yeni məşq binasında yaradılan şəraitlə tanış olublar (FOTO/VİDEO) (YENİLƏNİB)
Sabahın hava proqnozu açıqlanıb
Azərbaycan nefti ucuzlaşıb
Sumqayıtda antisanitar şəraitdə işləyən çörək sexi bağlanıb
Rusiyada barıt zavodundakı partlayışda 16 nəfər ölüb
Yasamalda polis əməkdaşlarına qarşı zor tətbiq edənlər həbs olunub
Könül Nurullayeva Vətən müharibəsi şəhidlərinin ailə üzvləri ilə görüşüb (FOTO)
"Feyk nyus" kampaniyalarına qarşı birgə mübarizə aparmalıyıq - Hikmət Hacıyev
2020-ci il Azərbaycan xalqı üçün xüsusi əhəmiyyət kəsb edən bir dövr oldu - Hikmət Hacıyev
Kürdəmirin sabiq icra başçısı 8 il 6 ay azadlıqdan məhrum edildi
Vəkil Rövşən Əkbərova bəraət istədi
Azərbaycan qlobal iqlim dəyişikliyi ilə lazımi şəkildə mübarizə aparır - Britaniya səfiri
Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərində yaşıl zonaların yaradılması BMT proqramının tərkib hissəsidir - Nazir müavini
Bütün təhsil müəssisələrinin distant tədris formasına keçidi planlaşdırılmır - RƏSMİ
İndiyə qədər 19 məktəb, 505 sinif distant formaya keçirilib
Bütün xəbərlər